# Şirketler İçin Yıllık Fikri Mülkiyet Kontrolü: Marka, Patent ve Tasarım

> Yıllık fikri mülkiyet kontrolü nasıl yapılır? Envanter tablosu, marka-tasarım-patent son tarihleri, 2026 ücret kalemleri ve çeyrek bazında denetim takvimi.

- Canonical: https://www.webx.net.tr/tr/blog/yillik-fikri-mulkiyet-kontrolu
- Language: tr
- Last updated: 2026-09-30
- Publisher: Webx Marka Patent ve Fikri Sınai Haklar Danışmanlık A.Ş. (https://www.webx.net.tr/)

_Yukarıdaki sayfanın makine okunur kopyasıdır. Esas olan kanonik HTML sayfadır; ücret ve mevzuat bilgileri değişebilir — güncelleme tarihini dikkate alın._

---

Yıllık fikri mülkiyet kontrolü, şirketin marka, patent ve tasarım haklarının yılda bir kez aynı başlıklarla gözden geçirilmesidir. Çıktısı güncel bir envanter tablosu, önümüzdeki 12–24 ayın son tarih takvimi ve bir eylem listesidir. Kontrol; kritik tarihleri, sahiplik ve sicil tutarlılığını, yeni ürünlerin koruma ihtiyacını, çalışan buluşlarını, ihlal kayıtlarını, alan adı ve hesap yetkilerini ve bütçeyi kapsar.

Bu rehber portföy stratejisini değil, yıllık denetimin düzenini anlatır. Hangi markaların tutulacağı, sadeleştirme ve marka mimarisi kararları için [marka portföy yönetimi](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-portfoy-yonetimi) yazısına bakabilirsiniz.

## Yıllık Kontrolün Çıktısı: Envanter Tablosu

Kontrolün merkezinde, her hak için tek satır tutulan bir envanter tablosu vardır. Tablo tüm hak türlerini birlikte göstermelidir; marka, patent ve tasarım ayrı dosyalarda tutulursa tarihler birbirinden habersiz ilerler.

Her satırda en az şu bilgiler bulunmalıdır:

- **Hak türü:** Marka, patent, faydalı model, tasarım; ulusal veya uluslararası.
- **Numara ve tarihler:** Başvuru, tescil ve varsa rüçhan tarihi.
- **Sahip:** Sicilde kayıtlı gerçek veya tüzel kişi, unvan ve adres.
- **Ülke ve ofis:** TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) veya ilgili yabancı ofis.
- **Kapsam:** Sınıflar ve mal-hizmet listesi, tasarım sayısı veya istemler.
- **Son tarih:** Bir sonraki yenileme veya yıllık ücret vadesi.
- **Sorumlu:** Takipten sorumlu kişi ve yedeği, varsa vekil.

Tablonun değeri güncelliğindedir. Yılda bir kez sicil kayıtlarıyla satır satır karşılaştırılması, yıl içinde yapılan başvuru, devir ve değişikliklerin eklenmesi gerekir.

## Hak Türüne Göre Kritik Tarihler

Her hak türünün süresi ve ek süresi farklıdır; bu yüzden tek bir "yenileme tarihi" kavramı yetmez. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na (SMK) göre başlıca tarihler şöyledir:

| Hak | Koruma ve takvim | Ek süre | Dayanak |
| --- | --- | --- | --- |
| Marka | Başvurudan itibaren 10 yıl; bitişten önceki 6 ayda yenileme | Bitişten itibaren 6 ay, ek ücretle | SMK m.23 |
| Marka kullanımı | Tescilden itibaren 5 yıl içinde ciddi kullanım | Yok; iptal riski | SMK m.9 |
| Tasarım | Başvurudan itibaren 5 yıl; beşer yıllık yenilemeyle toplam 25 yıl | Bitişten itibaren 6 ay, ek ücretle | SMK m.69 |
| Patent / faydalı model | 20 / 10 yıl; yıllık ücret her yıl başvuru ay ve gününde | Vadeden itibaren 6 ay, ek ücretle | SMK m.101, m.145 |
| Rüçhan | Marka ve tasarımda 6 ay, patentte 12 ay | Yok | SMK m.12, 62, 93 |

Patentte yıllık ücret, başvuru tarihinden itibaren ikinci yılın sona erdiği tarihte başlar ve her yıl tekrarlanır. Ek süre de geçerse hak, ücretin vade tarihi itibarıyla sona erer; sona erme bildiriminden itibaren iki ay içinde telafi ücreti ödenirse patent yeniden geçerlilik kazanır, ancak bu arada hak kazanmış üçüncü kişilerin hakları saklıdır. Marka yenilemesi tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerin yalnızca bir kısmı için de yapılabilir (SMK m.23/3). Yıllık kontrol, yenileme yaklaşan markalarda hangi sınıfların ve malların gerçekten kullanıldığını sorgulamak için iyi bir fırsattır; kullanılmayan kalemleri yenilememek hem ücreti düşürür hem de sonraki kullanım ispatı yükünü azaltır. Karar, portföy stratejisiyle birlikte verilmelidir.

Markada ek sürenin nasıl işlediğini [yenileme süresi geçen markalar](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-yenileme-suresi-gecerse-ne-olur) yazısında ayrıntılı anlattık.

## Bütçe: 2026 Resmî Ücret Kalemleri

Yıllık kontrolün bir çıktısı da önümüzdeki yılın resmî ücret bütçesidir. TÜRKPATENT'in işlem ücreti sayfalarında 30 Eylül 2026'da görüntülenen başlıca kalemler:

- **Marka yenileme (2 sınıfa kadar), 02.01.23:** 8.730 TL; üçüncü ve sonraki her sınıf için 02.01.32: 750 TL.
- **Koruma süresi sona eren marka yenileme (2 sınıfa kadar), 02.01.24:** 15.420 TL; ilave her sınıf için 02.01.33: 1.310 TL.
- **Tasarım yenileme (tek tasarım), 04.01.05:** 6.340 TL; ilave her tasarım 04.01.06: 520 TL. Altı ay süre uzatımıyla yenileme 04.01.07: 11.120 TL.
- **Patent yıllık ücretleri:** Yıla göre artan "sicil kayıt ücreti" kalemleriyle ödenir; örneğin 3. yıl 01.01.23: 3.800 TL, 20. yıl 01.01.40: 26.650 TL. Vadesinde ödenmeyen yıllık ücret (01.01.21), yıllık ücrete, yıllık ücretin harç dışındaki kısmının yüzde 25'i eklenerek hesaplanır; telafi ücreti (01.01.59) ödenmesi gereken ücretin 1,5 katıdır.

Tutarlar her yıl güncellenir; güncel tutarlar TÜRKPATENT tarifesinden kontrol edilmelidir ve vekil hizmet bedelleri bu kalemlere dâhil değildir. Bütçede ek süre kalemleri de ayrı satır olarak görünmelidir; bu kalemlerin gerçekleşmesi, takvimin aksadığının göstergesidir.

## Kullanım ve Kullanım Arşivi

Marka tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmazsa ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilirse, iptal talebiyle karşılaşabilir (SMK m.9). Marka sahibinin izniyle yapılan kullanım da marka sahibinin kullanımı sayılır.

Yıllık kontrolde her marka ve her önemli mal-hizmet grubu için o yıla ait kullanım örneklerinin arşive girip girmediği sorulur: tarihli faturalar, ambalaj ve katalog örnekleri, reklam kayıtları. Bu arşivin nasıl kurulacağı ve hangi belgelerin güçlü delil sayıldığı [marka kullanım ispatı delil dosyası](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-kullanim-ispati-delil-dosyasi) rehberinde ayrıntılı anlatılıyor.

## Sahiplik ve Sicil Tutarlılığı

Kontrolün en çok sorun çıkaran başlığı, sicildeki bilginin şirketin gerçek durumuyla uyuşmamasıdır. Yıl içinde unvan veya adres değiştiyse, birleşme ya da bölünme olduysa, bir hak devralındıysa veya lisans verildiyse bunların sicile işlenip işlenmediği kontrol edilir.

SMK m.148/4'e göre sınai mülkiyet haklarına ilişkin hukuki işlemler yazılı şekle tabidir ve devir sözleşmeleri noter onaylı olmalıdır. m.148/5'e göre sicile kaydedilmeyen işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Lisans sözleşmelerinin bitiş tarihleri, yenileme koşulları ve lisans alanın kalite yükümlülüklerine uyup uymadığı da aynı başlıkta gözden geçirilir. Kurucu ortak adına alınmış, şirkete hiç devredilmemiş markalar da bu başlıkta ortaya çıkar. Bu tür boşluklar şirket satın alma veya yatırım sürecinde ciddi soru işaretine dönüşür; ilgili kontroller [fikri mülkiyet durum tespiti](https://www.webx.net.tr/tr/blog/sirket-satin-almada-fikri-mulkiyet-durum-tespiti) yazısında anlatılıyor.

## Yeni Ürünler, Logolar ve Buluşlar

Yıl içinde çıkan her yeni ürün adı, logo, slogan, ambalaj ve teknik geliştirme, koruma ihtiyacı açısından tek tek değerlendirilir. Pazarlama biriminden yıllık bir liste istemek, tescilsiz kalan adları ortaya çıkarmanın en pratik yoludur.

Tasarımda zamanlama kritik önemdedir: tasarımcının veya onun izniyle yapılan kamuya sunma, başvuru ya da rüçhan tarihinden önceki 12 ay içinde kalıyorsa yeniliği etkilemez (SMK m.57/2). Bu süreyi aşan ürünler için tescil imkânı kaybolabilir; tescilsiz tasarım koruması ise kamuya ilk sunmadan itibaren yalnızca üç yıldır.

Çalışan buluşlarında da yıllık bir kontrol yararlıdır. SMK m.114'e göre çalışan, hizmet buluşunu işverene yazılı olarak ve gecikmeksizin bildirmekle yükümlüdür; işveren, bildirim kendisine ulaştıktan sonra dört ay içinde tam veya kısmi hak talebini yazılı olarak bildirmezse buluş serbest buluş niteliği kazanır (m.115). Yıl içindeki bildirimlerin ve bu dört aylık sürelerin kaydı tutulmalıdır.

Yurt dışı satış planları da bu başlıkta sorulur. Türkiye'deki ilk başvurudan sonra marka ve tasarımda altı, patentte on iki aylık rüçhan süresi içinde yurt dışına başvurulursa ilk başvurunun tarihinden yararlanılabilir; bu pencere kaçarsa hedef ülkede araya giren başvurular öncelik kazanabilir. Bu nedenle son bir yılda yapılan başvuruların rüçhan son tarihleri de envantere ayrı bir satır olarak yazılır.

## İzleme, İhlal Kaydı ve Dijital Varlıklar

Yıl boyunca gelen izleme raporları, yapılan itirazlar ve ihlal bildirimleri tek bir kayıtta toplanır. Yıllık kontrolde bu kayıt üç soruya cevap verir: hangi dosyalar açık, hangileri kapandı, hangi başvurular izlendi ama bilinçli olarak itiraz edilmedi? Rakiplerle imzalanmış uzlaşma veya birlikte var olma sözleşmeleri de bu kayda eklenir; kullanım sınırları ve bildirim yükümlülükleri gibi şartların yıl içinde ihlal edilip edilmediği kontrol edilir. İzlemenin kendisinin nasıl işlediği [bülten takibi](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-izleme-bulten-takibi) yazısında anlatılıyor.

Alan adları ve sosyal medya hesapları da envantere girer. Alan adlarının bitiş tarihleri, kayıt kuruluşu hesabının hangi kurumsal e-postaya bağlı olduğu ve hesaplarda yönetici yetkisinin kimlerde bulunduğu kontrol edilir; ayrılan çalışanların ve ajansların erişimleri kapatılır.

## Sahte Ödeme Taleplerine Karşı İç Kural

Tescil ve yenileme dönemlerinde şirketlere resmî görünümlü ödeme talepleri gelebilir. Yıllık kontrol, bu taleplere karşı yazılı bir iç kural koymak için doğru zamandır: hiçbir fikri mülkiyet ödemesi, dosya numarası sicilden ve envanterden doğrulanmadan ve bilinen vekil veya resmî kanal teyit etmeden yapılmaz. Talebin nasıl tanınacağı [sahte marka tescil ödeme talepleri](https://www.webx.net.tr/tr/blog/sahte-marka-tescil-odeme-talepleri) rehberinde anlatılıyor.

## Çeyrek Bazında Yıllık Takvim

Kontrolü tek bir güne sıkıştırmak yerine yıla yaymak, iş yükünü dengeler:

| Çeyrek | Odak | Çıktı |
| --- | --- | --- |
| 1. çeyrek | Envanterin sicille karşılaştırılması; yıl bütçesi | Güncel tablo, ücret bütçesi |
| 2. çeyrek | Yeni ürün, logo, ambalaj ve buluş taraması | Başvuru listesi |
| 3. çeyrek | Kullanım arşivi, sahiplik ve lisans kayıtları | Arşiv ve sicil düzeltmeleri |
| 4. çeyrek | İhlal kaydı, dijital varlıklar, gelecek 24 ayın son tarihleri | Eylem planı, yenileme takvimi |

Yurt dışı haklar için de aynı takvim kullanılır. Madrid sistemiyle alınmış uluslararası marka tescilleri WIPO Madrid Monitor'da durum ve bitiş tarihine göre izlenebilir; Lahey sistemiyle alınmış tasarımlar için WIPO Hague Express veritabanı kullanılır. Ulusal ofislerden doğrudan alınan tesciller ise ilgili ofisin kayıtlarından kontrol edilir.

## Kontrolü Adım Adım Yürütmek

1. Sicilden ve uluslararası veritabanlarından güncel kayıtları çekin.
2. Envanter tablosuyla karşılaştırın; farkları not edin.
3. Önümüzdeki 24 ayın son tarihlerini takvime ve birden fazla kişiye bağlayın.
4. Birimlerden yeni ürün, buluş ve ihlal girdilerini toplayın.
5. Bütçeyi kalem koduyla çıkarın ve onaya sunun.
6. Eylem listesini sorumlu ve tarih vererek kapatın.

## Kontrolün Sonucunu Yönetime Raporlamak

Yıllık kontrol, bir tabloyla değil bir kararla bitmelidir. Yönetime sunulacak kısa bir raporda üç bölüm yeterlidir: önümüzdeki yılın son tarihleri ve bütçesi, tespit edilen riskler (sahiplik boşlukları, kullanılmayan markalar, açık ihlal dosyaları) ve onay bekleyen kararlar (yeni başvurular, yenilenmeyecek haklar, yurt dışı genişleme). Onaylanan kararların sorumlusu ve tarihi rapora yazılır; bir sonraki kontrol, bu listenin kapanıp kapanmadığını sorarak başlar.

## Kurgusal Örnek: Mersa Gıda

Kurgusal örnek: Üç markası, iki tasarım tescili ve bir patenti bulunan Mersa Gıda, ilk yıllık kontrolünü yapar. Envanter karşılaştırmasında bir markanın hâlâ eski ortağın adına kayıtlı olduğu, ambalaj tasarımlarından birinin beşinci yılının dolmak üzere olduğu ve patentin yıllık ücret vadesinin tabloda yanlış yazıldığı görülür. Eylem listesinde devrin noterde yapılıp sicile işlenmesi, tasarım yenilemesinin süresinin başında yapılması ve patent vadesinin başvuru tarihine göre düzeltilmesi yer alır.

İkinci yılın kontrolünde Mersa, bir önceki yılın eylem listesini açarak başlar. Devir sicile işlenmiş, tasarım yenilenmiştir; ancak yıl içinde piyasaya çıkan iki yeni ürün adının başvurusu unutulmuştur. Pazarlama biriminden alınan yıllık liste bu boşluğu gösterir ve başvurular yapılır.

## Sık Yapılan Hatalar

- **Son tarihleri tek kişinin takvimine bağlamak.** Kişi ayrıldığında takip de gider.
- **Belge tarihini esas almak.** Marka, tasarım ve patentte koruma süreleri başvuru tarihinden hesaplanır; markada beş yıllık kullanım süresi ise tescil tarihinden başlar.
- **Ek süreyi plan gibi kullanmak.** Ek süre daha yüksek ücret demektir ve bir sonraki hatayı affetmez.
- **Yalnız markalara bakmak.** Tasarım yenilemesi ve patent yıllık ücreti farklı takvimlerle işler; en sık kaçan tarihler bunlardır.
- **Bırakılan hakların kararını yazmamak.** Bilerek yenilenmeyen bir hak ile unutulan hak kayıtta ayırt edilemezse, sonraki yıl aynı tartışma yeniden başlar.
- **Sicil değişikliklerini ertelemek.** Kaydedilmeyen devir ve lisans, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurmaz.

Yenileme takviminizin kurulması ve süresi yaklaşan markaların zamanında yenilenmesi için Webx'in [marka yenileme hizmeti](https://www.webx.net.tr/tr/hizmetler/marka-yenileme), sicildeki yeni başvuruların yıl boyunca taranması için [marka izleme](https://www.webx.net.tr/tr/hizmetler/marka-izleme) desteği yıllık kontrolünüzü tamamlar.

## Kaynaklar

- [Mevzuat Bilgi Sistemi — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu](https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6769&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5) (m.9, 12, 23, 57, 62, 69, 93, 101, 114, 115, 145, 148)
- [TÜRKPATENT — Marka İşlem Ücretleri](https://www.turkpatent.gov.tr/marka-islem-ucretleri) (02.01.23, 02.01.24, 02.01.32, 02.01.33; 30.09.2026 kontrol)
- [TÜRKPATENT — Tasarım İşlem Ücretleri](https://www.turkpatent.gov.tr/tasarim-islem-ucretleri) (04.01.05–04.01.08)
- [TÜRKPATENT — Patent İşlem Ücretleri](https://www.turkpatent.gov.tr/patent-islem-ucretleri) (01.01.21, 01.01.23–01.01.40, 01.01.59)
- [WIPO — Madrid Monitor](https://www3.wipo.int/madrid/monitor/en/) (uluslararası marka tescillerinin durumu ve bitiş tarihleri)
- [WIPO — Hague Express](https://designdb.wipo.int/designdb/hague/en/) (uluslararası tasarım tescilleri veritabanı)

## Sık Sorulan Sorular

### Yıllık kontrolü kim yapmalı: hukuk, finans mı, pazarlama mı?

Tek bir birim yetmez. Envanterin ve son tarihlerin sahibi genellikle hukuk birimi veya dışarıdan çalışılan vekildir; ancak yeni ürün ve ambalaj bilgisi pazarlamadan, buluş bildirimleri Ar-Ge'den, ödeme ve bütçe bilgisi finanstan gelir. Uygulanabilir yol, bir sorumlu kişi belirleyip diğer birimlerden yıllık toplantı öncesinde yazılı girdi istemektir. Sorumlunun izinli olduğu dönemler için bir yedek de tanımlanmalıdır.

### Kullanmadığımız bir tasarımı veya patenti yenilemeli miyiz?

Karar, hakkın bugünkü ve gelecekteki işlevine bağlıdır: rakipleri uzak tutuyor mu, lisans veya satış değeri var mı, yakında kullanılacak bir üründe yer alıyor mu? Patentte her yıl artan yıllık ücretler, tasarımda beş yılda bir gelen yenileme ücreti bu soruyu somutlaştırır. Bırakılacak hak için de bilinçli karar yazılı olarak kaydedilmelidir; süresi kaçırılan hak ile bilerek bırakılan hak arasındaki fark, sonraki denetimde anlaşılabilmelidir.

### Yıllık kontrol şirket satın alma veya yatırım sürecinde işe yarar mı?

Evet. Güncel bir envanter, sahiplik kayıtları ve son tarih listesi, yatırımcı veya alıcının fikri mülkiyet incelemesinde istenen belgelerin büyük bölümünü önceden hazır eder. Kayıtlarla gerçek durum arasındaki farkların, örneğin kurucu adına kayıtlı bir markanın veya sicile işlenmemiş bir devrin, işlem sırasında değil önceden düzeltilmesi hem süreyi hem pazarlık riskini azaltır.

### Yurt dışı tescillerin tarihlerini de aynı tabloda tutmalı mıyız?

Evet, ama her ülkenin kendi kuralı olduğunu not ederek. Madrid sistemiyle alınmış uluslararası marka tescilleri ve Lahey sistemiyle alınmış tasarım tescilleri WIPO veritabanlarından izlenebilir; ulusal ofislerden doğrudan alınmış tesciller ise ilgili ofisin kayıtlarından kontrol edilir. Yenileme ve yıllık ücret süreleri ofise göre değişebildiği için tabloda her kaydın dayandığı ofis ve yerel vekil de yazılmalıdır.

### Envanter tablosunu hangi araçla tutmalıyız?

Küçük portföylerde paylaşılan ve sürüm geçmişi tutulan bir tablo yeterlidir; önemli olan aracın kendisi değil, tek bir güncel kaynak olması ve son tarihlerin ayrıca bir takvim sistemine hatırlatma olarak işlenmesidir. Portföy büyüdükçe veya yurt dışı kayıtlar arttıkça vekilin veya özel yazılımın takip sistemi tercih edilebilir. Hangi araç seçilirse seçilsin, erişim yetkileri kişiye değil role bağlanmalıdır.

## Related Resources

- [Marka Yenileme](https://www.webx.net.tr/tr/hizmetler/marka-yenileme): Tescilli markanın 10 yıllık koruma süresinin yenilenmesini, yenileme penceresini, cezalı ek süreyi ve kısmi yenilemeyi açıklar.
- [Marka İzleme](https://www.webx.net.tr/tr/hizmetler/marka-izleme): Resmî Marka Bülteni’nde yayımlanan benzer başvuruların izlenmesini ve itiraz süresi dolmadan bildirilmesini anlatır.
- [Marka Portföy Yönetimi: Çok Markalı Şirketler İçin Strateji](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-portfoy-yonetimi): Marka portföy yönetimi nedir? Marka envanteri çıkarma, kapsam boşluğu analizi, yenileme takvimi, izleme düzeni ve çok markalı yapılarda strateji.
- [Marka Kullanım İspatı İçin Delil Dosyası Nasıl Hazırlanır?](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-kullanim-ispati-delil-dosyasi): Marka kullanım ispatı için hangi deliller geçerli, hangi beş yıl esas alınır, dosya nasıl düzenlenir? İtiraz ve iptal süreçleri için adım adım delil rehberi.
- [Marka Yenileme Süresi Geçerse Ne Olur?](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-yenileme-suresi-gecerse-ne-olur): Yenileme süresi geçen markada 6 aylık ek süre vardır; o da geçerse hak sona erer. Cezalı yenileme ücreti, 2 yıllık itiraz hakkı ve yeniden başvuru yolları.
- [Marka Tescili İçin Gelen Şüpheli Telefon ve Ödeme Talepleri Nasıl Kontrol Edilir?](https://www.webx.net.tr/tr/blog/sahte-marka-tescil-odeme-talepleri): Markanızla ilgili fatura, e-posta ya da telefonla gelen şüpheli ödeme talebi resmî mi? TÜRKPATENT, WIPO ve EUIPO uyarıları, kontrol adımları, kırmızı bayraklar.
- [Şirket Satın Almadan Önce Marka ve Fikri Mülkiyet Portföyü Nasıl İncelenir?](https://www.webx.net.tr/tr/blog/sirket-satin-almada-fikri-mulkiyet-durum-tespiti): Şirket satın almada fikri mülkiyet durum tespiti: hisse ve varlık devrinin etkisi, sicil kontrolü, hak zinciri, kırmızı bayraklar ve sözleşme güvenceleri.
- [Marka İzleme (Bülten Takibi) Neden Şart?](https://www.webx.net.tr/tr/blog/marka-izleme-bulten-takibi): Marka izleme nedir, bülten takibi nasıl yapılır? İki aylık itiraz süresini kaçırmamak, benzer başvuruları erken yakalamak ve ihlal takibinin maliyet avantajı.