Evet, logo olmadan marka tescili yapılabilir: yalnız sözcükten oluşan bir işaret, kelime markası olarak TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) siciline kaydedilebilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.4 sözcükleri marka olabilecek işaretler arasında sayar; tescil için logo şart değildir, şart olan adın ayırt edici olmasıdır.
Logo hazır olmadığı için başvuruyu bekletmenin bir bedeli var: öncelik, başvurunun alındığı ana bağlanır. Belirleyici olan logonun varlığı değil, adın kendi başına ayırt edici olup olmadığıdır.
Kelime Markası Nedir, Logo Olmadan Nasıl Başvurulur?
Kelime markası, harf, rakam ya da sözcüklerden oluşan ve belirli bir yazı tipine, renge veya görsel düzene bağlı olmayan marka demektir. Korumanın konusu sözcüğün kendisidir; hangi yazı tipiyle ya da renkle yazıldığı değil.
Başvuruda marka türü olarak kelime markası seçilir ve ad düz metin olarak girilir. Görsel dosya yüklenmez. Başvurunun geri kalanı logolu başvurularla aynıdır: mal ve hizmet listesi, başvuru sahibi bilgileri ve başvuru ücreti (SMK m.11/1). Kelime markası olarak başvurulabilecek işaretler:
- İşletmenin ya da ürünün adı; uydurma, keyfî ya da çağrıştırıcı sözcükler.
- Kişi adı ve soyadı. SMK m.4 kişi adlarını açıkça sayar.
- Yabancı sözcükler, çünkü dil şartı yoktur; ayrıntısı yabancı kelime marka tescili yazısında.
- Kısaltmalar dâhil harf ve rakam dizileri. Kısa dizilerde ayırt edicilik riski yüksektir (harf ve rakam markası tescili).
- Ayırt edici olmaları şartıyla sloganlar.
Her başvuru yalnız bir marka içerir (m.11/2). "NORDİKA" ile "NORDİKA HOME" iki ayrı işarettir ve ikisini de tescil ettirmek isteyen iki başvuru yapar (adlar örnektir).
Kelime, Şekil ve Birleşik Marka Arasındaki Fark Nedir?
Üç tür arasındaki fark, sicile neyin girdiği ve bu yüzden neyin korunduğudur. Şekil markası, okunabilir bir kelime içermeyen figür, amblem ya da simgeden oluşan işarettir; birleşik marka ise bir kelime unsuru ile bir şekil unsurunun tek kompozisyon hâlinde sunulduğu işarettir. Karşılaştırma:
| Ölçüt | Kelime markası | Şekil markası (logo) | Birleşik marka (kelime + logo) |
|---|---|---|---|
| Korunan unsur | Sözcüğün kendisi | Figürün görünümü | Kompozisyonun bütünü |
| Yazı tipi ve renk serbestliği | Geniş; ad her yazı tipi ve renkte kullanılabilir | Sicildeki çizime bağlı; renkli sunulduysa renkler de işaretin parçası | Sicildeki kompozisyona bağlı; unsurlar ayrıştıkça bağ zayıflar |
| Benzerlik incelemesi | Yazılış, okunuş ve anlam yönünden karşılaştırılır | Görsel izlenim üzerinden; şekil kodlarıyla aranır | Genel izlenim; tüketici markayı çoğunlukla adıyla hatırladığı için kelime unsuru genellikle öne çıkar |
| Ne zaman tercih edilir? | Ad ayırt edici, logo henüz yok ya da sık değişecekse | Figür yazısız olarak tek başına kullanılıyorsa | Ad zayıf, ayırt ediciliği görsel kurgu taşıyorsa ya da tek başvuru bütçesi varsa |
| Zayıf yanı | Ad tanımlayıcıysa doğrudan reddedilir; figürü korumaz | Adı korumaz | Adı tasarımdan bağımsız korumaz; logo değişince sicildeki örnek eskir |
Logoyu başvuruya hazırlıyorsanız marka örneği kuralları ve tasarımcıdan telif devri için logo tescili nasıl yapılır rehberine, yazısız figürlerin sicilde nasıl arandığı için logo sorgulama yazısına bakın.
Kelime Markası Neden Daha Esnek Koruma Sağlar?
Kelime markası adı herhangi bir tasarıma bağlamadan korur. Bu da hem kendi kullanımınızda hem rakiplere karşı iki yerde işe yarar.
Logo değişse de koruma sürer
Görsel kimlik yenilendiğinde kelime markası etkilenmez; sicildeki işaret zaten bir görsel değil, sözcüktür. Logolu tescilde ise sicildeki örnek değiştirilemez ve kimliği değiştiren yeniden tasarım yeni başvuru ister. Eski ve yeni logonun hangi durumda aynı tescille taşınabileceği, logo değişirse marka tescili ne olur yazısının konusu.
Kullanımda ve tecavüzde esneklik
SMK m.9/1, tescilden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan markanın iptalini öngörür; m.9/2-a ise markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılmasını da kullanım sayar. Adı farklı yazı tipleri, renkler ya da bir amblemle birlikte kullanmak, ad tanınabilir kaldıkça kural olarak kelime markasının kullanımı sayılır.
Rakiplere karşı da aynı genişlik geçerlidir. Tescilli marka sahibi, aynı ya da benzer işaretin aynı veya benzer mal ve hizmetlerde karıştırılma ihtimali doğuracak biçimde kullanılmasını yasaklatabilir (m.7/2-b). Rakibin adı özel bir yazıyla ya da kendi logosuyla sunması, kelime benzerliğini çoğu zaman ortadan kaldırmaz.
Kelime Markasının Sınırı: Ad Ayırt Edici Değilse Ne Olur?
Ad tanımlayıcı ya da ayırt edici değilse kelime markası başvurusu reddedilir; logo olmadan bu engeli aşacak bir görsel unsur da yoktur. SMK m.5/1-b ayırt edici niteliği olmayan işaretleri, m.5/1-c malın ya da hizmetin cinsini, kalitesini, amacını veya coğrafi kaynağını münhasıran ya da esas unsur olarak bildiren işaretleri mutlak ret nedeni sayar. Bir fırın için "TAZE FIRIN" gibi bir ad bu kapsamda kalırken "NORDİKA" gibi ürünle bağı olmayan bir sözcük güçlü bir kelime markası adayıdır (adlar örnektir).
Başvuru tarihinden önce kullanımla ayırt edicilik kazandığı ispatlanan işaretler bu nedenlerle reddedilemez (m.5/2); ispatın nasıl kurulduğu kullanım yoluyla ayırt edicilik kazanma yazısında. Yeni bir marka için bu bir plan değil, istisnadır. Tescil edilebilir ad üretmenin yolları için: marka adı nasıl seçilir.
Tanımlayıcı ad + logo neden çözüm değil?
Tanımlayıcı bir ada özgün bir amblem eklemek, birleşik markanın tescil edilmesini sağlayabilir. Ancak bu durumda koruma kompozisyonun bütününe dayanır; tanımlayıcı kelime üzerinde tek başına bir hak doğmaz. Rakip aynı ifadeyi başka bir görselle kullandığında, birleşik tescile dayanarak onu durdurmak zorlaşır. Logo zayıf bir adı tescile taşıyabilir. Onu güçlü bir marka yapmaz.
Logo Sonradan Gelirse Ne Yapılır?
Logo sonradan hazırlanırsa mevcut başvuruya eklenemez; logo için ayrı bir başvuru yapılır. SMK m.11/6, başvuruda yalnız marka örneğinde ya da mal ve hizmet listesinde değişiklik içermeyen imla ve açık maddi hataların düzeltilmesine izin verir; kelime markasına görsel eklemek örneği değiştirir.
Ayrı başvuru kendi başvuru tarihini alır. Öncelik başvurunun alındığı tarih, saat ve dakikaya göre belirlendiği için (m.15), aradaki sürede başkasının benzer bir figür için yaptığı başvuru sizden önce gelir. Logo başvurusu ayrıca kelime markasıyla aynı aşamalardan geçer ve aynı ücretleri bir kez daha doğurur. Logoyu renkli mi siyah-beyaz mı sunacağınıza karar vermeden önce logo renkli mi siyah-beyaz mı tescil edilmeli karşılaştırmasını okuyun.
İki Başvuru Ne Kadar Tutar, Tek Başvuru Ne Zaman Yeter?
Kelime markası ve logo için ayrı başvuru, iki ayrı başvuru ücreti ve tescilde iki ayrı tescil ücreti demektir. TÜRKPATENT 2026 marka işlem ücretleri tarifesine göre her başvuru için ilk sınıfta 2.820 TL başvuru ücreti (kalem 02.01.01), ikinci sınıfta 2.820 TL ek sınıf ücreti (02.01.02) ve tescil aşamasında 7.010 TL tescil ücreti (02.01.03) ödenir. Tek sınıflı bir başvurunun resmî toplamı 9.830 TL, iki sınıflısınınki 12.650 TL'dir; ikinci başvuru bu tutarı ayrıca doğurur.
Hesabı on yıllık yapın. İki tescil, on yılda bir iki ayrı yenileme demektir (2026'da iki sınıfa kadar 8.730 TL, kalem 02.01.23). Tarife her yıl değiştiği için başvuracağınız yılın tutarlarını TÜRKPATENT'in sitesinden teyit edin; vekil hizmet bedeli bu hesaba girmez. Tek başvurunun ne zaman yettiğini kabaca şöyle ayırabilirsiniz:
- Ad ayırt ediciyse ve logo yoksa ya da sık değişecekse yalnız kelime markası yeterlidir.
- Logo, adın sıradan bir yazı tipiyle yazılmış hâlinden ibaretse kelime markası çoğu zaman yeterlidir. Stilize yazımı ayrıca tescil ettirmek ancak yazım gerçekten özgünse anlam taşır.
- Logoda tek başına kullanılan, tanınan bir figür varsa kelime markasına ek olarak figür için ayrı başvuru düşünün.
- Ad tanımlayıcıya yakınsa kelime markası reddedilebilir. Birleşik marka gerçekçi tek yol olabilir, ama koruma dar kalır.
- Bütçe tek başvuruyu karşılıyorsa öncelik, ad ayırt edici olduğu sürece kelime markasındadır; logo, bütçe oluştuğunda eklenir.
Logo Olmadan Başvuru Adım Adım Nasıl Yapılır?
Kelime markası başvurusu, logolu başvurunun görsel hazırlık adımı dışındaki bütün adımlarını içerir:
- Adın yazımını kesinleştirin: Bitişik mi ayrı mı, Türkçe karakterli mi, ek sözcük içerecek mi; başvurudan sonra adın yazımı değiştirilemez.
- Araştırın: Aynı ve benzer adları yazılış, okunuş ve anlam varyasyonlarıyla tarayın; ilk eleme için ücretsiz marka sorgulama aracı kullanılabilir.
- Sınıf ve liste: Adın kullanılacağı mal ve hizmetleri Nice sınıflarına göre belirleyin.
- Başvuru sahibi: Markanın şahıs adına mı şirket adına mı tescil edileceğine karar verin.
- Başvurun: EPATS'te marka türü olarak kelime markasını seçip adı girin ya da başvuruyu marka vekili aracılığıyla yapın.
- Yayım ve itiraz: İncelemeyi geçen başvuru Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır ve iki aylık itiraz süresi işler (m.18).
- Tescil: 7.010 TL tescil ücreti süresinde ödenince marka sicile kaydedilir (m.22); koruma başvuru tarihinden itibaren 10 yıl sürer (m.23).
Logoyu Beklemek Ne Zaman Anlamsız?
Ad ayırt ediciyse logoyu beklemek için bir neden yok. Kelime markası adı her tasarımda korur, logo hazır olduğunda da kendi başvurusuyla eklenir. Ad tanımlayıcıya yakınsa durum tersine döner: önce adı yeniden düşünmek, ona bir amblem eklemekten daha sağlam bir yoldur.
Kelime markası tescili düşünüyorsanız adı ve faaliyet alanını bize iletin. Webx başvuruyu TÜRKPATENT nezdinde marka vekili sıfatıyla yürütür. Adın ne kadar ayırt edici olduğu ve sicilde benzerinin bulunup bulunmadığı dosya açılmadan incelenir; logonun ayrıca korunması gerekip gerekmediği de o aşamada belli olur. Yazmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.
