Logo sorgulama, bir logonun ya da şekil unsuru içeren bir markanın, sicilde daha önce kayıtlı veya başvurusu yapılmış aynı ya da benzer bir görselle çakışıp çakışmadığını araştırmaktır. Logoda okunabilir bir kelime varsa araştırma o kelimeyle başlar; salt şekilden oluşan markalar ise kelimeyle bulunamaz, Viyana sınıflandırmasındaki şekil kodlarıyla ve görsel benzerlik aramasıyla taranır.
Aşağıda şekil unsurlarının uluslararası kod sistemini, şekil koduyla ve görselle arama tekniğini, bulunan logoların hangi ölçütlerle kıyaslandığını ve kendi yapacağınız araştırmanın sınırlarını adım adım bulacaksınız; logonun başvuru aşamasını ise logo tescili rehberinde ayrıca anlattık.
Logo Sorgulama Nedir, Kelime Sorgulamasından Farkı Ne?
Logo sorgulama, kelime aramasının göremediği görsel çakışmaları bulmaya yönelik bir benzerlik araştırmasıdır. Kelime sorgulamasında harf dizisi aranır; görsel araştırmada ise şeklin kendisi, yani figür, kompozisyon ve stilize harfler karşılaştırılır.
Farkın sebebi marka türlerindedir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.4'e göre marka; kişi adları dâhil sözcükler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların ya da ambalajların biçimi dâhil her tür işaretten oluşabilir. Sicilde üç temel görünümle karşılaşırsınız:
- Kelime markası: Yalnız yazıdan oluşur, özel tasarım içermez. Bu türün avantajlarını logo olmadan marka tescili yazımızda anlattık.
- Kelime + şekil (birleşik) marka: Okunabilir bir ibare ile bir figürün ya da stilize yazının birlikte tescil edildiği markadır.
- Salt şekil markası: Hiçbir okunabilir kelime içermeyen figür, amblem veya soyut formdur.
İlk iki tür kelimeyle bulunabilir, üçüncüsü bulunamaz. Renk, ses ve hareket markaları gibi geleneksel olmayan türlerin araştırması ise ayrı bir mantık ister; bu türleri renk, ses ve hareket markaları yazısında ele aldık.
Kelime Unsurlu Logolar Nasıl Aranır?
Logonuz okunabilir bir kelime içeriyorsa ilk adım o kelimeyi aramaktır. TÜRKPATENT'in (Türk Patent ve Marka Kurumu) Marka İnceleme Kılavuzu'na göre kelime ve şekli birlikte içeren markalarda tüketiciler genellikle kelime unsuruna odaklanır; riskin büyük kısmı da oradan doğar. Kelime aramasının yöntemi — birebir arama, çekirdek kelime ve varyasyonlar — marka sorgulama nasıl yapılır rehberinde anlatıldı. Burada logoya özgü üç noktaya odaklanıyoruz.
Birincisi, sonuç listesindeki görsellere tek tek bakın. TÜRKPATENT'in araştırma ekranı da Webx'in ücretsiz marka sorgulama aracı da bulunan kayıtların şekil örneğini sonuç tablosunda gösterir. Aynı kelimeyi taşıyan bir kaydın logonuza görsel olarak da yaklaşıp yaklaşmadığını bu sütundan görürsünüz.
İkincisi, stilize harfleri yalnız kelime olarak değil, şekil olarak da değerlendirin. Özel yazı karakteriyle çizilmiş bir harf grubu sicilde şekil kodu da almış olabilir. Kılavuza göre kelime veya harf gruplarının stilize yazılması benzerliği ortadan kaldırmaz, yalnızca görsel benzerliğin derecesini etkileyebilir.
Üçüncüsü, logonuzdaki figürü ayrıca arayın. Kelimeniz eşsiz olsa bile figürünüz başka bir markanın ayırt edici şekline yakınsa risk kelimeden değil şekilden doğar. Bu noktada araç değişir: şekil kodu ve görsel arama devreye girer.
Viyana Sınıflandırması Nedir?
Viyana sınıflandırması, markalardaki şekil (figüratif) unsurları ortak bir kod sistemiyle sınıflandıran uluslararası sistemdir. Resmî adı "Markaların Figüratif Unsurlarının Uluslararası Sınıflandırması"dır; 12 Haziran 1973'te imzalanan Viyana Anlaşması'yla kurulmuş, anlaşma 9 Ağustos 1985'te yürürlüğe girmiştir. Sistemi WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü) yönetir.
Nice (Nis) sınıflandırması mal ve hizmetleri sınıflandırır; Viyana sınıflandırması ise görseli sınıflandırır. WIPO'nun yayımladığı taraf ülkeler listesinde Türkiye de yer alır. Taraf ülkelerin ofisleri, tescil ve yenilemelere ilişkin resmî belge ve yayınlarda şekil unsurlarının kodlarını göstermekle yükümlüdür.
2026 itibarıyla yürürlükteki baskı, 1 Ocak 2023'te yürürlüğe giren 9. baskıdır. Bu baskı 29 kategori, 145 bölüm, 841 ana kesim ve 930 yardımcı kesimden oluşur. Yeni baskılar genellikle beş yılda bir yürürlüğe girdiği için kod ararken kullandığınız veri tabanının hangi baskıyı esas aldığına bakın.
Kategori, bölüm, kesim: kodlar nasıl okunur?
Her şekil unsuru üç sayıyla gösterilir: ilk sayı kategoriyi (1–29), ikincisi bölümü, üçüncüsü kesimi belirtir. Sistem genelden özele ilerler. WIPO'nun kendi örneğinde "yemek yiyen küçük kız" figürü Kategori 2 (İnsanlar), Bölüm 5 (Çocuklar), Ana Kesim 3 (Kız çocukları) altına girer ve 2.5.3 koduyla gösterilir. Aşağıdaki örnekler 9. baskının resmî listesinden alınmıştır:
| Kod | Düzey | Resmî başlığın Türkçesi | Tipik logo örneği |
|---|---|---|---|
| 3 | Kategori | Hayvanlar | Hayvan figürlü amblemler |
| 3.1 | Bölüm | Dört ayaklılar (Seri I: kedigiller, köpekgiller, ayılar) | Aslan, kurt, ayı figürleri |
| 3.1.1 | Kesim | Aslanlar | Aslan silüeti ya da aslan başı |
| 3.7.1 | Kesim | Kartallar, şahinler, akbabalar, kondorlar | Kanatlı yırtıcı kuş amblemleri |
| 5.5.1 | Kesim | Güller | Gül figürlü kozmetik veya çiçekçi logoları |
| 26.1.1 | Kesim | Daireler | Daire içine alınmış logolar |
| 26.4.1 | Kesim | Kareler | Kare çerçeveli amblemler |
| 27.5.1 | Kesim | Özel yazı biçimi taşıyan harfler | Stilize harfler ve monogramlar |
| 29.1.1 | Kesim | Kırmızı, pembe, turuncu | Belirli renklerde başvurulan logolar |
Yardımcı kesimler ve çoklu kodlama
Yardımcı kesimler, ana kesimlerde zaten bulunan unsurları belirli bir ölçüte göre ayrıca gruplayan kesimlerdir. Listede kodlarının önünde "A" harfi bulunur ve kullanımı ofislerin takdirindedir; örneğin A 3.1.2 kesimi hanedanlık armalarındaki aslanları gruplar.
Birden çok unsuru olan bir logo, her ayırt edici unsuru için ayrı ayrı kodlanır. WIPO'nun genel notlarına göre bir figürün hangi kesime girdiği açıkça belirlenemiyorsa her iki kesime de yerleştirilir. Aramadaki karşılığı şudur: tek bir koda güvenmek yerine logonuzun her unsurunu ve sınırda kalan komşu kesimleri de aramanız gerekir.
Şekil Koduyla Logo Sorgulama Nasıl Yapılır?
Şekil koduyla arama, logonuzu önce Viyana kodlarına çevirip ardından bu kodları taşıyan kayıtları kendi mal ve hizmet sınıflarınızda taramaktır. Adımlar şunlardır:
- Logoyu unsurlarına ayırın: figür, çerçeve ya da geometrik form, stilize harf ve renk.
- Her unsur için kategoriden kesime inin. WIPO'nun ücretsiz, yapay zekâ destekli Vienna Classification Assistant aracı yüklediğiniz görsel için ilgili kategorileri önerir ve seçim adımlarında yol gösterir.
- Kodu Nice sınıflarınızla birleştirin. Kod tek başına çok geniş sonuç getirir; faaliyet alanınızın sınıflarıyla daraltın.
- Sonuçları görsel olarak tarayın ve logonuza yaklaşan kayıtları işaretleyin.
- Komşu kesimleri de deneyin: ör. figür hem daire hem elips olarak okunabiliyorsa ikisini de arayın.
- Kaydı tutun: kullandığınız kodları, arama tarihini ve bulguları not edin.
Hangi veri tabanında arama yaptığınız sonucu doğrudan etkiler. EUIPO'nun yönettiği TMview, katılımcı ofislerin kayıtlarını tek ekranda toplar ve TÜRKPATENT verileri 2013'ten beri bu platformdadır. TMview'un yardım sayfasına göre Viyana kodu "00.00.00" biçiminde girilir; kodun bir kısmından sonra yıldız (*) kullanılarak alt kırılımlar da getirilebilir. Ancak Viyana kodu tek başına arama ölçütü olamaz, en az bir başka ölçütle birleştirilmelidir.
Hangi unsur nasıl kodlanır?
Aramanın isabeti, logonuzu doğru kodlamanıza bağlıdır. Sık karşılaşılan dört unsur tipi için dikkat noktaları:
- Hayvan figürleri: 3. kategoride türüne göre bölümlere ayrılır. Dört ayaklıların başları kural olarak ilgili dört ayaklı bölümlerinde yer alır; bir hayvanı tasvir eden yazı ise 27.3 bölümüne girer.
- Harf stilizasyonu: Özel yazı biçimi taşıyan harfler 27.5, özel biçimli rakamlar 27.7 bölümündedir. Geometrik şekil oluşturan harf ve rakamlar 27.1 altında toplanır.
- Geometrik şekiller: Daire ve elipsler 26.1, üçgenler 26.3, dörtgenler 26.4, çizgi ve bantlar 26.11 bölümündedir. Daire içindeki kare gibi iç içe formların kendine özgü kesimleri vardır.
- Renkler: 29. kategori renkleri kapsar. Renkli başvurularda şekil kodlarının yanında renk kodu da bulunabilir.
Görsel Benzerlik (Image) Araması Nasıl Çalışır?
Görsel benzerlik araması, logonuzun görüntü dosyasını yükleyip veri tabanındaki görselleri benzerlik derecesine göre sıralatmaktır. Kodlama bilgisi gerektirmediği için şekil kodu aramasının en pratik tamamlayıcısıdır. Ürettiği şey bir hukuki değerlendirme değil, incelenmesi gereken bir aday listesidir.
WIPO Global Brand Database
WIPO'nun ücretsiz Global Brand Database'i, Madrid sistemi kapsamındaki uluslararası kayıtları ve katılımcı ulusal ve bölgesel ofislerin koleksiyonlarını birlikte aramanızı sağlar. Görsel filtreye bir görüntü yükleyerek sonuçları görsel benzerliğe göre sıralatabilir, ayrıca Viyana sınıflandırmasına göre şekil sınıfı filtresi uygulayabilirsiniz. WIPO, kavramsal görsel benzerlik algoritmasının logolardaki figüratif unsurları tanımak üzere eğitildiğini belirtir ve en iyi sonuç için görseldeki ilgili bölgenin kırpma aracıyla sınırlandırılmasını önerir.
Pratik ipucu: logonuzun tamamını bir kez, baskın figürü kırpılmış hâlde bir kez daha arayın. Türkiye'ye ait ulusal kayıtların veri tabanında yer alıp almadığını ve ne kadar güncel olduğunu koleksiyon listesinden kontrol edin; Türkiye'yi kapsayan Madrid kayıtları ise Madrid koleksiyonunda bulunur.
TMview görsel arama
TMview'da kamera simgesine tıklayarak görsel yükleyebilirsiniz. Yardım sayfasına göre JPEG, PNG, GIF ve TIFF biçimindeki, 100×100 pikselden büyük ve en fazla 2 MB boyutundaki dosyalar kabul edilir. Görsel aramayı Nice sınıfı, ofis ve Viyana kodu filtreleriyle birleştirmek listeyi yönetilebilir tutar.
Başka ülkelerin veri tabanlarını ve hangi pazarda hangi aracın kullanılacağını yurt dışı marka sorgulama rehberinde karşılaştırdık.
Bulunan Logolar Nasıl Kıyaslanır?
Bulunan her logo sizinkiyle bütün olarak ve baskın unsuru üzerinden karşılaştırılır; iki görselin piksel düzeyinde ne kadar örtüştüğü değil, ortalama tüketicinin zihninde bıraktığı izlenim önemlidir. Karıştırılma ihtimalinin genel ölçütlerini karıştırılma ihtimali yazımızda anlattık; aşağıda yalnız şekil unsurlarına özgü kuralları özetliyoruz.
TÜRKPATENT'in Marka İnceleme Kılavuzu'ndaki yaklaşım, sonuçları ayıklarken kullanabileceğiniz net bir çerçeve verir:
| Karşılaştığınız durum | Kılavuzdaki yaklaşım | Sorgulamadaki anlamı |
|---|---|---|
| Şeklin boyutu farklı, siyah-beyaz ya da ayna görüntüsü | Benzerliği ortadan kaldırmaz | Ters çevrilmiş ya da ölçeklenmiş kopyaları da benzer sayın |
| Siyah-beyaz şeklin renklendirilmiş hâli | Genel olarak benzerliği ortadan kaldırmaz | Renk farkına güvenmeyin |
| İki salt şekil markası aynı kavramı (ör. aslan) farklı çizimlerle gösteriyor | Kavramsal aynılık tek başına yetmez; belirgin görsel benzerlikle desteklenmelidir | Aynı hayvan otomatik risk değildir; çizime bakın |
| Kelime unsuru içermeyen iki şekil markası | İşitsel karşılaştırma yapılmaz; görsel ve kavramsal açıdan bakılır | Değerlendirme görsele dayanır |
| Kelime + şekil markası | Tüketici genellikle kelime unsuruna odaklanır | Kelime benzerliği, şekil farkını çoğu zaman aşar |
| Ortak harf grubunun stilize yazılması | Stilizasyon benzerliği kaldırmaz, derecesini etkileyebilir | Monogramlarda tipografi farkı sınırlı koruma sağlar |
Mal ve hizmet ekseni de unutulmamalıdır: benzer bir logo ilgisiz bir sektördeyse risk genellikle düşer, tanınmış markalar ise bu kuralın istisnasıdır. Araçların gösterdiği görsel benzerlik skorlarının hukuki karşılığını marka benzerlik oranı yazısında tartıştık.
Logo Sorgulamanın Sınırları Nelerdir?
Kendi yaptığınız görsel araştırma güçlü bir ön elemedir, ancak tek başına bir risk raporu değildir. Başlıca sınırlar şunlardır:
- Kodlama insan işidir: Aynı figür farklı ofislerde ya da farklı dönemlerde farklı kesimlere yerleştirilmiş olabilir.
- Algoritma biçimi yakalar, anlamı her zaman yakalamaz: Aynı fikri farklı çizimle anlatan logolar listenin alt sıralarında kalabilir.
- Kapsam değişkendir: Her veri tabanı her ülkenin güncel kaydını içermez; yeni başvurular sisteme gecikmeyle yansıyabilir.
- Sicil dışı haklar görünmez: Tescilsiz kullanılan logolar ya da bir tasarımcının telif hakkı sorgulamada çıkmaz. SMK m.6/6'ya göre başkasına ait telif hakkını içeren başvuru, hak sahibinin itirazı üzerine reddedilir.
- Belirleyici olan Türk sicilidir: Türkiye'deki koruma için esas kaynak TÜRKPATENT kayıtlarıdır; uluslararası veri tabanları tamamlayıcıdır.
Profesyonel Görsel Araştırma Ne Katar?
Profesyonel görsel araştırma; kodlama, görsel arama ve kelime aramasını tek bir risk değerlendirmesinde birleştirir. Vekil logonuzu birden çok kod kombinasyonuyla tarar, bulunan kayıtların durumunu ve mal/hizmet kapsamını kontrol eder, her adayı baskın unsur ölçütüne göre derecelendirir.
Bu çalışmanın çıktısı genellikle yazılı bir rapordur; içeriğini ve ne zaman gerektiğini marka araştırma raporu yazısında anlattık. Profesyonel araştırma özellikle şu durumlarda maliyetini karşılar:
- Logonuz kelime içermiyor ve tek ayırt edici unsur figürse.
- Ambalaj, tabela ve web sitesi gibi büyük tasarım yatırımlarından önce.
- Logoyu birden fazla ülkede kullanmayı planlıyorsanız.
Sonuç: Logo Sorgulamada Akılda Kalacaklar
- Kelime içeren logolar önce kelimeyle aranır; salt şekil markaları kelimeyle bulunamaz.
- Viyana sınıflandırması şekilleri kategori, bölüm ve kesim olarak kodlar; 2026 itibarıyla 9. baskı yürürlüktedir.
- Şekil kodu araması Nice sınıflarıyla daraltılmalı, komşu kesimler de denenmelidir.
- Görsel benzerlik araması aday listesi üretir; hukuki kıyas baskın unsur ve bütünsel izlenim üzerinden yapılır.
- Boyut, renk ya da ayna görüntüsü farkı benzerliği kendi başına ortadan kaldırmaz.
Logonuzun görsel araştırmasını birlikte yapalım mı?
Logonuzun görselini ve faaliyet alanınızı iletişim sayfamızdan iletin; TÜRKPATENT nezdinde yetkili marka vekilleriyle çalışan ekibimiz kelime, şekil kodu ve görsel benzerlik aramasını birlikte yürütüp bulguları sınıf bazında raporlasın. Böylece tasarıma ve başvuruya, riskin nerede olduğunu bilerek karar verirsiniz.
