Yurt dışı marka sorgulama, markanızı kullanmayı ya da tescil ettirmeyi planladığınız ülkelerin sicillerinde aynı veya benzer bir markanın tescilli ya da başvurulu olup olmadığını kontrol etmektir. Türkiye'deki temiz bir sorgu sonucu yurt dışı için hiçbir şey söylemez; marka hakkı ülkeseldir ve her ülkenin sicili ayrıdır. Çok ülkeli ilk tarama için WIPO Global Brand Database ve TMview, kesin tablo için hedef ülkenin kendi veri tabanı kullanılır.
Aşağıda başlıca uluslararası ve ulusal veri tabanlarının neyi gösterdiğini ve sınırlarını, veri tabanlarının kapsam boşluklarını, yurt dışı sorgunun Türkiye sorgusundan farkını ve sonucun başvuru kararına nasıl bağlanacağını adım adım ele alıyoruz.
Yurt Dışı Marka Sorgulama Neden Ayrı Yapılır?
Çünkü Türkiye'deki tescil yalnız Türkiye'de korur ve Türkiye sicili yabancı ülkelerdeki kayıtları göstermez. Bizim Türkiye için marka sorgulama aracımız da, TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) aracı da Türk sicilini tarar; Almanya'da, ABD'de ya da Çin'de aynı adı taşıyan bir markayı göremezsiniz.
İhracat, yurt dışı üretim, pazaryerinde satış ya da yurt dışında franchise planlıyorsanız, hedef ülkede sizden önce tescil edilmiş bir marka ürünlerinizin o pazara girişini engelleyebilir. Madrid sistemiyle yapılacak bir uluslararası başvurunun her belirlenen ülkede ayrıca incelendiğini de unutmamak gerekir; sistemin işleyişini Madrid Protokolü yazısında anlattık.
Çok Ülkeli Veri Tabanları: İlk Tarama İçin
Çok ülkeli veri tabanları, birçok ofisin kayıtlarını tek arayüzde toplar ve hangi pazarlarda sorun çıkabileceğini hızlıca görmenizi sağlar. Hiçbiri tek başına yeterli değildir, ama doğru başlangıç noktasıdır.
WIPO Global Brand Database
Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) ücretsiz Global Brand Database'i; Madrid sistemiyle tescil edilen uluslararası markaları, Lizbon sistemindeki menşe adlarını ve coğrafi işaretleri, Paris Sözleşmesi 6ter kapsamındaki amblemleri ve katılımcı ulusal ve bölgesel ofislerin marka kayıtlarını bir arada sunar. Kelime, numara, mal-hizmet sınıfı ve görsel benzerlik ile arama yapılabilir.
Sınırı şudur: kapsam, veri paylaşan ofislerle sınırlıdır. Hedef ülkenizin ulusal kayıtlarının veri tabanında bulunup bulunmadığını, aramada kaynak ofisleri kontrol ederek teyit edin.
Madrid Monitor
Madrid Monitor, WIPO'nun Madrid sistemi üzerinden yapılan uluslararası başvuru ve tescilleri izleme aracıdır. Bir uluslararası kaydın belirlenen her ülkedeki koruma durumunu, işlem geçmişini ve ret ya da koruma kararlarını gösterir; haftalık yayımlanan WIPO Gazette'e ve ücretsiz e-posta uyarı hizmetine de erişim sağlar. WIPO Gazette, Madrid sisteminin resmî yayınıdır; yeni uluslararası tescilleri, yenilemeleri, sonraki belirlemeleri ve mevcut kayıtlardaki değişiklikleri duyurur.
Yalnız Madrid sistemindeki kayıtları kapsar; ülkelere doğrudan yapılmış ulusal başvuruları göstermez. WIPO bu işlevleri, WIPO hesabıyla girilen eMadrid platformundaki "Find and Monitor" bölümüne taşımaktadır; eski araç, taşıma tamamlandığında kapatılacaktır.
TMview
TMview, Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi'nin (EUIPO) yönettiği ücretsiz bir arama aracıdır ve AB üye devletlerinin ulusal ofisleri ile EUIPO'nun yanı sıra AB dışından çok sayıda ofisin marka kayıtlarını içerir. TÜRKPATENT'in marka verileri 2 Eylül 2013'te TMview'a eklendi. Araç görsel arama da sunar.
TMview'un gücü, Avrupa'daki ulusal kayıtları tek yerde göstermesidir. Ancak her ofisin verisi kendi güncelleme düzenine bağlıdır; kritik bir kaydı ofisin kendi sicilinden teyit etmek gerekir.
Bölgesel ve Ulusal Veri Tabanları: Teyit İçin
Çok ülkeli taramada sorun görünen ya da en önemli pazarınız olan ülkede son söz, o ülkenin kendi resmî sicilindedir. Başlıcaları şunlardır.
EUIPO eSearch plus
EUIPO'nun ücretsiz eSearch plus veri tabanı; yayımlanmış AB markalarını, tasarımları, hak sahiplerini, temsilcileri ve gelişmiş aramada Ofis kararlarını gösterir; kayıtlar için izleme uyarısı kurulabilir. AB markası tek başvuruyla tüm üye devletleri kapsadığından, AB pazarı için ilk bakılacak yerdir. Sistemin avantaj ve risklerini AB markası (EUTM) yazısında ele aldık.
USPTO Trademark Search
ABD Patent ve Marka Ofisi (USPTO), eski TESS sistemini 30 Kasım 2023'te emekliye ayırdı; yerini bulut tabanlı "Trademark Search" sistemi aldı. Federal veri tabanı aktif ve pasif tüm başvuru ve tescilleri içerir, ama USPTO'nun belirttiği üzere tescili engelleyebilecek olanlar yalnız canlı kayıtlardır. Dosya ayrıntıları ayrıca TSDR sisteminden görülür.
USPTO, bu veri tabanının eyalet tescillerini ve federal düzeyde tescil edilmemiş markaları kapsamadığını; önceki kullanıma dayanan hakların federal tescilinizi etkileyebileceğini açıkça belirtir. ABD'ye özgü kullanım şartını ABD marka tescili rehberinde anlattık.
Birleşik Krallık (UKIPO)
Birleşik Krallık Fikri Mülkiyet Ofisi'nin GOV.UK üzerindeki arama hizmetinde numara, sahip, kelime veya ifade ve görselle arama yapılabilir; arama türleri arasında yazım ve okunuş yakınlığını yakalayan "benzer" araması da vardır. 1 Ocak 2021'den bu yana AB markaları Birleşik Krallık'ta korunmuyor; o tarihte mevcut AB markaları için "UK009" ile başlayan karşılaştırılabilir ulusal markalar oluşturuldu ve bunlar Birleşik Krallık sicilinde görünür.
Almanya (DPMAregister)
Alman Patent ve Marka Ofisi'nin (DPMA) ücretsiz DPMAregister sistemi; Alman ulusal başvurularını, tescilli ve reddedilmiş markaları, ayrıca Almanya'da korunan AB markalarını ve uluslararası kayıtları gösterir. İki önemli sınırı vardır: sistemde benzerlik araması yapılamaz ve DPMA, başvuru sırasında aynı veya benzer markaların önceden tescil edilip edilmediğini kontrol etmez. Yani Almanya'da çakışmayı bulmak tamamen sizin araştırmanıza kalır.
Çin (CNIPA)
Çin Ulusal Fikri Mülkiyet İdaresi'ne (CNIPA) bağlı marka ofisinin resmî sitesinde kamuya açık bir marka sorgu hizmeti bulunur. Arayüz ağırlıkla Çincedir; ofis, verilerin gecikmeli olabileceğini ve sorgu sonuçlarının yalnız bilgi amaçlı olup hukuki etki doğurmadığını belirtir. Latin harfli bir arama, markanızın Çince karşılığını ya da okunuşunu yakalamaz; Çin'deki önceden tescil riskini Çin'de marka tescili yazısında ayrıntılandırdık.
Hangi Veri Tabanı Ne İşe Yarar?
Aşağıdaki tablo, her aracın kapsamını, ücret durumunu ve en iyi kullanım alanını özetler. Ücret sütunu arama aracının kendisini gösterir; ücretli ön kontrol hizmetleri ayrıdır.
| Veri tabanı | Kapsam | Ücretsiz mi? | En iyi kullanım |
|---|---|---|---|
| WIPO Global Brand Database | Madrid kayıtları, katılımcı ofislerin ulusal kayıtları, menşe adları, amblemler | Evet | Çok ülkeli ilk tarama ve görsel arama |
| Madrid Monitor / eMadrid | Yalnız Madrid sistemindeki uluslararası başvuru ve tesciller | Evet; eMadrid için WIPO hesabı gerekir | Uluslararası kaydın ülke bazlı durumunu izlemek |
| TMview | AB ulusal ofisleri, EUIPO ve AB dışından çok sayıda ofis | Evet | Avrupa ağırlıklı toplu tarama |
| EUIPO eSearch plus | AB markaları, tasarımlar, sahipler, temsilciler, kararlar | Evet | AB markası öncesi teyit |
| USPTO Trademark Search | ABD federal başvuru ve tescilleri (aktif ve pasif) | Evet | ABD için teyit; eyalet ve tescilsiz haklar ayrıca aranmalı |
| UKIPO (GOV.UK) | Birleşik Krallık markaları, karşılaştırılabilir UK markaları | Kamuya açık | Brexit sonrası Birleşik Krallık teyidi |
| DPMAregister | Alman markaları; Almanya'da korunan AB ve uluslararası kayıtlar | Evet | Almanya için teyit; benzerlik taraması elle yapılmalı |
| CNIPA marka sorgusu | Çin'deki başvuru ve tescil kayıtları | Kamuya açık | Çin için teyit; Çince karşılıklarla birlikte |
Veri Tabanlarının Göstermedikleri: Kapsam Boşlukları
Hiçbir veri tabanı, bir pazardaki tüm hakları tek başına göstermez. Yurt dışı sorgulamada en sık gözden kaçan boşluklar şunlardır:
- Kapsam dışındaki ofisler: Çok ülkeli veri tabanları yalnız veri paylaşan ofisleri içerir; bazı pazarların ulusal kayıtları bu araçlarda bulunmayabilir.
- Güncelleme gecikmesi: Yeni başvurular sicile ve toplu veri tabanlarına zamanla yansır; CNIPA gibi ofisler bu gecikmeyi kendileri belirtir.
- Dil ve alfabe: Latin harfli arama; Çince, Arapça ya da Kiril alfabesindeki karşılıkları, çevirileri ve yerel okunuşları yakalamaz.
- Kullanıma dayalı haklar: Bazı ülkelerde tescilsiz kullanım da hak doğurur; USPTO, eyalet tescillerinin ve tescilsiz markaların federal veri tabanında görünmediğini belirtir.
- Şekil unsurları: Görsel arama algoritmaları yardımcıdır, ama şekil kodlarıyla yapılan aramanın ve uzman gözünün yerini tutmaz; yöntem için logo sorgulama rehberine bakabilirsiniz.
Yurt Dışı Sorgu Türkiye Sorgusundan Nasıl Farklıdır?
Temel fark, sonucu yorumlayan hukukun değişmesidir. Aynı arama sonucu, farklı ülkelerde farklı risk anlamına gelebilir.
Birincisi, inceleme sistemleri farklıdır. Örneğin DPMA başvuru aşamasında önceki benzer markaları kontrol etmez; çatışma, ancak önceki hak sahibinin girişimiyle gündeme gelir. Bu yüzden "ofis reddetmez nasılsa" düşüncesi yanıltıcıdır; itiraz ya da dava riski başvurudan sonra doğar.
İkincisi, kullanımın ağırlığı farklıdır. ABD'de önceki kullanıma dayanan haklar federal tescili etkileyebildiği için, sicil taramasının yanında internet ve pazar taraması da gerekir. Üçüncüsü, sınıf uygulamaları farklıdır: birçok ülke Nice sınıflandırmasını kullanır, ama sınıf içindeki ayrımları farklı yorumlayabilir. Örneğin Çin, Nice sınıflarını kendi alt gruplarına bölerek değerlendirir; Türkiye'de aynı sınıfta "uzak" görünen bir kayıt, orada farklı bir sonuç doğurabilir. Dördüncüsü, dil ve anlam kontrolü şarttır: Türkçede tarafsız bir kelime, hedef dilde olumsuz bir anlam taşıyabilir ya da o dilde tanımlayıcı sayılabilir. Bir markanın bugün gerçekten tescilli olup olmadığını teyit etmenin genel yöntemlerini ise marka tescilli mi nasıl anlaşılır yazısında topladık.
Adım Adım Yurt Dışı Marka Sorgulama
Aşağıdaki sıra, geniş taramadan dar teyide doğru ilerler ve zamanınızı en riskli pazarlara ayırmanızı sağlar:
- Hedef ülke listesini çıkarın: Satış, üretim, pazaryeri ve franchise planlarınızı öncelik sırasına koyun.
- Önce Türkiye'yi sorgulayın: Madrid başvurusu Türkiye'deki temel başvuru ya da tescile dayanacağı için temel sağlam olmalıdır.
- Çok ülkeli tarama yapın: WIPO Global Brand Database ve TMview'da birebir, benzer ve görsel aramaları çalıştırın.
- Madrid kayıtlarını kontrol edin: Bulunan uluslararası kayıtların hedef ülkelerde korunup korunmadığını Madrid Monitor ile görün.
- Ulusal sicilde teyit edin: Kritik pazarlarda EUIPO, USPTO, UKIPO, DPMA ya da CNIPA gibi ofislerin kendi araçlarına bakın.
- Dil ve kullanım kontrolü yapın: Yerel okunuşu, anlamı ve pazardaki tescilsiz kullanımları araştırın.
- Sonucu yerel vekille yorumlayın: Riskli bulguları hedef ülkenin hukukunu bilen bir vekile değerlendirtin.
Sorgu Sonucu Başvuru Kararına Nasıl Bağlanır?
Sorgunun amacı, hangi ülkede, hangi yolla ve hangi kapsamla başvuracağınıza karar vermektir. Temiz çıkan pazarlarda başvuruyu geciktirmemek, riskli pazarlarda ise adı, kapsamı ya da stratejiyi yeniden kurmak gerekir.
Birden çok ülke hedefleniyorsa Madrid sistemi tek başvuruyla belirleme imkânı verir; ancak hedef ülkenin Madrid sistemine taraf olup olmadığını önce kontrol edin. Güncel üyeleri Madrid Protokolü üye ülkeler yazısında derledik. Tek pazar ya da Madrid dışındaki bir ülke söz konusuysa doğrudan ulusal başvuru daha uygun olabilir. Hangi yolun sizin için doğru olduğunu, ülke ve sınıf seçimini birlikte ele alan bir uluslararası marka tescili planıyla belirlemek en sağlıklısıdır.
Zamanlama da sorgunun bir parçasıdır. Paris Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde, Türkiye'deki ilk başvurunuzun tarihinden itibaren altı ay içinde rüçhan hakkı talep ederek başvurursanız, o ülkedeki başvurunuz Türkiye'deki başvuru tarihinden yararlanır. Bu yüzden yurt dışı sorgusunu Türkiye başvurusuyla aynı dönemde yapmak, aradaki sürede yapılabilecek başvuruların önüne geçmenin en etkili yoludur; ayrıntılar marka rüçhan hakkı yazısında.
Tersi yönde de aynı mantık geçerlidir: Türkiye'ye gelen yabancı bir şirket, Türk sicilini aynı titizlikle taramalıdır; bu senaryoyu yabancı şirketlerin Türkiye'de marka tescili rehberinde anlattık.
Sonuç
Akılda kalacaklar:
- Yurt dışı marka sorgulama ayrı yapılmalıdır; Türkiye'deki temiz sonuç hedef pazar için bir şey söylemez.
- WIPO Global Brand Database ve TMview geniş ilk tarama, Madrid Monitor ise uluslararası kayıtların ülke bazlı durumu içindir.
- Son söz hedef ülkenin sicilindedir: EUIPO, USPTO, UKIPO, DPMA, CNIPA gibi ofislerin kendi araçlarında teyit edin.
- USPTO'nun eski TESS sistemi 30 Kasım 2023'te emekliye ayrıldı; güncel araç "Trademark Search"tür.
- Dil, alfabe ve kullanıma dayalı haklar veri tabanlarında görünmez; sonucu yerel vekille yorumlayın.
Hedef pazarlarınızda markanızı birlikte tarayalım mı?
Marka adınızı, varsa logonuzu ve hedeflediğiniz ülkeleri iletişim sayfamızdan paylaşın; Türkiye sicilindeki temel durumunuzu ve hedef pazarlardaki ilk tarama sonuçlarını değerlendirip hangi ülkede hangi başvuru yolunun uygun olduğunu yazılı olarak iletelim.
