Yabancı Şirketler Türkiye'de Marka Tescilini Nasıl Yapar?

Yabancı şirket marka tescili Türkiye'de iki yoldan yapılır: TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) nezdinde doğrudan ulusal başvuru ya da Madrid Protokolü üzerinden Türkiye'nin belirlendiği uluslararası başvuru. Hangi yol seçilirse seçilsin, yerleşim yeri yurt dışında olan başvuru sahibi 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.160/3'e göre TÜRKPATENT önünde yalnızca sicile kayıtlı bir marka vekiliyle işlem yapabilir; vekilsiz yapılan işlemler yapılmamış sayılır.

Aşağıda iki yolun karşılaştırması, vekâletname, rüçhan ve Latin dışı harf kuralları, 2026 resmî ücretleri ve yabancı marka sahiplerinin Türkiye'de en sık karşılaştığı riskler kalem kalem yer alıyor.

Yabancı Şirketler Türkiye'de Marka Tescil Ettirebilir mi?

Evet. SMK m.3'e göre Kanunun sağladığı korumadan Türk vatandaşları ve Türkiye'de yerleşik ya da ticari faaliyeti olan kişilerin yanı sıra, Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kuruluş Anlaşması kapsamında başvuru hakkı olan kişiler ve karşılıklılık ilkesi uyarınca Türk vatandaşlarına koruma tanıyan devletlerin uyrukları da yararlanır. Uluslararası ticaret yapan şirketlerin büyük çoğunluğu bu çerçevenin içindedir.

Yabancı başvuru sahibi, yerleşim yeri Türkiye dışında olan gerçek ya da tüzel kişi demektir. Türkiye'de kurulmuş bir bağlı şirket ise yabancı sermayeli olsa da Türk tüzel kişisidir ve kendi adına doğrudan başvurabilir. Markanın hangi şirket adına tescil edileceği bu yüzden baştan verilmesi gereken bir karardır: portföyünü merkezde toplamak isteyen gruplar başvuruyu ana şirket adına yapar ve Türkiye'deki şirkete markayı lisansla kullandırır.

Türkiye'de marka koruması tescille doğar (SMK m.7/1). Menşe ülkedeki tescil, uluslararası bilinirlik ya da Türkiye'de yıllardır süren satışlar tek başına tescilin yerini tutmaz. Bu nedenle pazara girmeden önce Türkiye'de marka tescili planlanmalıdır; özellikle distribütör seçimi, fuar katılımı ve e-ticaret satışı bu planın arkasından gelmelidir.

Ulusal Başvuru mu, Madrid ile Türkiye Belirlemesi mi?

Tek hedef Türkiye ise ya da menşe ülkede sağlam bir temel marka yoksa doğrudan ulusal başvuru; birden çok ülkede koruma aranıyor ve temel marka güvendeyse Madrid Protokolü üzerinden Türkiye belirlemesi genellikle daha verimlidir. İki yolun farkı şu tabloda:

Ulusal başvuru hangi durumda öne çıkar?

Menşe ülkedeki başvuru hâlâ itiraz ya da ret riski taşıyorsa Madrid dosyası beş yıl boyunca bu riskin gölgesinde kalır; ulusal başvuru ise kendi ayakları üzerinde durur. Uluslararası tescil temel markayla aynı işareti taşımak ve onun mal/hizmet kapsamı içinde kalmak zorundadır. Marka Türkiye pazarı için Türkçe bir ek ya da farklı bir logo kullanacaksa, ya da liste Türkiye'deki iş planına göre ayrıca kurgulanacaksa ulusal yol daha esnektir. Türkçe listenin nasıl yazılacağını mal ve hizmet listesi rehberinde anlattık.

Madrid belirlemesi hangi durumda öne çıkar?

Şirket aynı markayla birçok ülkede korunmak istiyorsa tek başvuru, tek dil, tek ödeme ve merkezî yenileme ciddi bir yönetim kolaylığı sağlar. Türkiye, yürürlükteki bir uluslararası tescile sonradan da eklenebilir. Madrid sisteminin genel işleyişi uluslararası marka tescili ve Madrid Protokolü yazısında; sisteme hangi ülkelerin dâhil olduğu ise Madrid Protokolü üye ülkeler listesinde.

Vekil ve Vekâletname Şartı Nasıl İşler?

Yurt dışında yerleşik bir şirket TÜRKPATENT'e kendisi başvuramaz: SMK m.160/3, bu kişilerin ancak marka veya patent vekilleriyle temsil edileceğini ve vekilsiz işlemlerin yapılmamış sayılacağını hükme bağlar. Vekil atandığında tüm işlemler vekil tarafından yapılır ve vekile yapılan tebligat asile yapılmış sayılır (m.160/4). Kurumdan gelen her yazı, süre başlatan bir tebligat olarak vekilin masasına düşer.

Marka vekili, TÜRKPATENT'in tuttuğu vekil siciline kayıtlı olan ve Kurum nezdinde başvuru sahiplerini temsil etmeye yetkili kişi demektir. Vekilin rolü ve doğru vekilin nasıl seçileceği marka vekili yazısında ayrıntılı olarak ele alındı.

Vekâletnamenin biçimini Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.124 belirler: vekilin yetkisini, temsil yetkisini ve tarihi içeren yazılı vekâletnamenin aslı ya da vekilin aslına uygunluğunu onayladığı suret sunulur; Kurum gerekli gördüğünde aslını veya noter onaylı suretini isteyebilir. Başvurudan vazgeçme ya da itirazı geri çekme gibi hak kaybı doğuran işlemler için bu yetkilerin vekâletnamede açıkça yazılması gerekir. Noter onayı, apostil veya tercüme gibi ek şekil şartları işlemin türüne göre değişebildiğinden, vekâletnameyi vekilinizin istediği biçimde hazırlamanız en güvenli yoldur.

Ulusal Başvuru Adım Adım

Ulusal yoldan yürütülen yabancı şirket marka tescili, yerli bir başvurudan yalnızca vekil ve belge hazırlığı bakımından ayrışır:

1. Türkiye sicilinde ön araştırma: Aynı ya da benzer markalar TÜRKPATENT sicilinde taranır; Türkçe okunuş ve fonetik benzerlik de değerlendirilir.
2. Vekil atama: Sicile kayıtlı bir Türk marka vekili vekâletnameyle yetkilendirilir.
3. Türkçe mal ve hizmet listesi: Kapsam, Nice (Nis) sınıflandırmasına göre (SMK m.11/3) Türkçe olarak yazılır.
4. Marka örneği: Latin alfabesi dışında harf varsa Latin karşılığı eklenir (m.11/1-f).
5. Rüçhan talebi (varsa): Menşe ülkedeki ilk başvurudan itibaren 6 ay içinde, başvuruyla birlikte talep edilir.
6. Başvuru ve şeklî inceleme: Başvuru tarihi, başvurunun alındığı tarih, saat ve dakikadır; eksiklik bildirilirse 2 ay içinde giderilir (m.15).
7. Mutlak ret incelemesi ve yayım: Engel görülmeyen başvuru Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanır; yayımdan itibaren 2 aylık itiraz süresi işler (m.16, m.18).
8. Tescil: Tescil ücreti ödenir ve marka sicile kaydedilir; ödeme bilgisi süresinde sunulmazsa başvuru işlemden kaldırılır (m.22).

Türkiye'de öncelik, başvurunun alındığı dakikaya göre belirlenir. Aynı gün yapılan iki başvurudan önce alınan önce sayılır; bu yüzden hazırlık tamamlandığında başvuruyu bekletmemek gerekir.

Rüçhan Hakkı ve Latin Dışı Harfler

Yabancı başvurularda en sık iki teknik soru gündeme gelir: menşe ülkedeki başvuru tarihinin Türkiye'ye taşınıp taşınamayacağı ve Latin harfi kullanmayan markaların nasıl başvurulacağı.

Rüçhan: 6 ay içinde başvuru, 3 ay içinde belge

Paris Sözleşmesi veya DTÖ ülkelerinden birinde usulüne uygun ilk başvuruyu yapan şirket, aynı marka ve aynı mal/hizmetler için Türkiye'de o tarihten itibaren 6 ay içinde başvurursa ilk başvurunun tarihinden yararlanır (SMK m.12/1). Rüçhan, başvuruyla birlikte ve talep ücreti ödenerek belirtilir; rüçhan hakkı belgesi başvuru tarihinden itibaren 3 ay içinde verilmezse talep yapılmamış sayılır (m.13/1). Yönetmelik m.6, belgenin aslıyla birlikte yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesini de arar.

Rüçhan hakkı, bir ülkedeki ilk başvurunun tarihinin, belirli süre içinde başka ülkelerde yapılan başvurulara öncelik tarihi olarak aktarılması demektir. Mekanizmanın ayrıntısı ve sık yapılan hatalar rüçhan hakkı yazısında.

Latin dışı alfabe ve Türkçe okunuş

Markada Kiril, Arap, Çin, Japon ya da başka bir Latin dışı yazı varsa, başvuruda bu harflerin Latin alfabesindeki karşılığı verilmelidir (SMK m.11/1-f). Çeviriyazı yalnızca şeklî bir şart değildir; markanın sicilde nasıl okunacağını ve benzerlik incelemesinde hangi markalarla karşılaştırılacağını da etkiler.

Latin harfli markalarda risk okunuştadır. Türkçe büyük ölçüde yazıldığı gibi okunan bir dildir; İngilizce ya da Almanca yazılmış bir marka Türk tüketicisinin ağzında farklı seslendirilebilir ve bu okunuş sicildeki bir Türk markasıyla benzerlik yaratabilir. Yabancı kelimelerin anlam ve tanımlayıcılık bakımından nasıl değerlendirildiğini yabancı kelime marka tescili yazısında ele aldık.

2026 Resmî Ücretler: Türkiye'de Tescilin Maliyeti

Ulusal başvuruda resmî ücretler TL olarak TÜRKPATENT'e ödenir; yabancı şirket marka tescili için ayrı bir tarife yoktur, yerli başvurularla aynı kalemler uygulanır. TÜRKPATENT 2026 marka işlem ücretleri tarifesine göre temel kalemler şunlardır:

Örnek hesap: iki sınıflı bir başvurunun tescile kadar resmî toplamı 2.820 + 2.820 + 7.010 = 12.650 TL; üçüncü sınıf eklenirse 15.800 TL olur. 35. sınıftaki perakende hizmetleriyle bağlantılı bazı sınıf seçimlerinde üçüncü ve sonraki sınıflar için daha düşük bir kalem (02.01.34) uygulanır. Bu tutarlara vekil hizmet bedeli dâhil değildir; tarife her yıl güncellendiği için güncel tutarlar işlem öncesinde TÜRKPATENT tarifesinden kontrol edilmelidir. Tüm kalemler marka tescil ücretleri 2026 yazısında.

Madrid yolunda TÜRKPATENT tarifesi değil WIPO ücretleri uygulanır: temel ücrete, belirlenen her akit taraf için ücret eklenir. WIPO'nun Madrid Birliği üye listesine göre Türkiye, standart pay yerine bireysel ücret alan akit taraflardandır. Tutarlar İsviçre frangı üzerinden belirlenir ve sınıf sayısına göre değişir; güncel hesap WIPO'nun ücret hesaplayıcısından yapılmalıdır.

Madrid ile Türkiye Belirlemesi Nasıl İşler?

Türkiye'nin belirlendiği uluslararası başvuru, SMK m.14'e göre TÜRKPATENT'e doğrudan yapılmış bir başvuruyla aynı sonuçları doğurur ve uluslararası başvuru tarihinin ilk saat ve dakikasında yapılmış sayılır. WIPO'nun listesine göre Türkiye, 1 Ocak 1999'dan bu yana Madrid Protokolü'ne taraftır. İşleyişin Türkiye'ye özgü noktaları şunlardır:

• İnceleme: WIPO belirlemeyi TÜRKPATENT'e iletir; Kurum dosyayı ulusal başvurular gibi mutlak ret nedenleri (önceki aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer markalar dâhil) bakımından inceler, uygun bulduğu belirlemeyi Bültende yayımlar ve üçüncü kişilerin itirazına açar.
• Ret bildirim süresi: Türkiye, ret bildirim süresini 18 ay olarak beyan etmiştir; itirazdan kaynaklanan ret bu sürenin ardından da bildirilebilir.
• Geçici ret: Ret kararı WIPO aracılığıyla bildirilir. Cevap ve itiraz TÜRKPATENT önünde yapıldığından, yurt dışında yerleşik marka sahibi bu aşamada Türk vekille çalışmak zorundadır. Kurum kararlarına itiraz için SMK m.20'de öngörülen süre bildirimden itibaren 2 aydır; sürenin hangi tarihten işlediğini vekilinizle hemen netleştirin.
• Bağımlılık ve dönüştürme: Uluslararası tescil, tescil tarihinden itibaren 5 yıl temel markaya bağlıdır; temel marka bu sürede düşerse Türkiye koruması da düşer. Yönetmelik m.27'ye göre uluslararası tescilin iptalinden itibaren 3 ay içinde Türkiye'de ulusal tescile dönüştürme talep edilebilir.
• Yer değiştirme: Aynı marka Türkiye'de ulusal olarak da tescilliyse, sahibin talebiyle ulusal tescilin uluslararası tescille yer değiştirdiği sicile kaydedilebilir (Yönetmelik m.26).

Birden çok ülke için Madrid yoluyla koruma planlanırken, temel markanın bu beş yıllık dönemde ne kadar sağlam olduğu Türkiye belirlemesinin de asıl risk ölçüsüdür.

İtiraz, Kullanım İspatı ve Kullanım Zorunluluğu

Yabancı marka sahibi Türkiye'de iki tarafta da yer alabilir: kendi başvurusuna itiraz gelebilir ya da Bültende kendi markasına benzeyen bir başvuruyu görüp itiraz edebilir. Yayına itiraz, yayımdan itibaren 2 ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak yapılır; itiraz ücreti de aynı sürede ödenir (SMK m.18). Bu süreyi yakalamanın tek güvenilir yolu Bülteni düzenli izlemektir.

Kullanım ispatı talebi

İtiraza dayanak yapılan marka, itiraz edilen başvurunun tarihinde en az 5 yıldır tescilliyse başvuru sahibi, itiraz edenden önceki 5 yıla ilişkin kullanım ispatı isteyebilir (m.19/2). Türkiye'de uzun süredir tescilli olup fiilen satılmayan yabancı markalar bu noktada kırılgandır: kullanım ispatlanamazsa itiraz, o mal ve hizmetler bakımından sonuç vermez.

Kullanım zorunluluğu da aynı mantıkla işler. Tescilden itibaren 5 yıl içinde haklı sebep olmaksızın Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına 5 yıl kesintisiz ara verilen marka, talep üzerine TÜRKPATENT tarafından iptal edilebilir (m.9, m.26). Sahibin izniyle yapılan kullanım sahibin kullanımı sayılır (m.9/3); markanın yalnız ihracat amacıyla mallara veya ambalajlara konması da kullanım kabul edilir (m.9/2-b). Distribütör ya da bağlı şirket üzerinden yapılan satışların fatura, katalog ve reklam belgelerini Türkiye dosyası için ayrıca arşivlemek bu yüzden önemlidir.

Türkiye Pazarına Özgü Riskler

Yabancı markaların Türkiye'de yaşadığı sorunların çoğu, yabancı şirket marka tescili pazara girişten sonraya bırakıldığı için doğar. Sık karşılaşılan senaryolar şunlardır:

• Kötü niyetli önceden tescil: Marka Türkiye'ye gelmeden üçüncü kişilerce başvurulabilir. Kötü niyetli başvurular yayına itirazla (m.6/9) ya da hükümsüzlük davasıyla (m.25) aşılabilir; delil ve süreler kötü niyetli marka tescili yazısında.
• Distribütörün markayı kendi adına tescili: Ticari vekil veya temsilcinin izinsiz başvurusu marka sahibinin itirazıyla reddedilir (m.6/2); tescil gerçekleşmişse mahkemeden kullanımın yasaklanması ve tescilin devri istenebilir (m.10).
• Ticaret unvanı çakışması: Ticaret sicili marka sicilinden ayrıdır; ancak tescilli marka, benzer işaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılmasını yasaklama imkânı verir (m.7/3-e).
• Tanınmışlığa güvenmek: Paris Sözleşmesi m.6bis anlamında tanınmış markalar tescilsiz de itiraz dayanağı olabilir (m.6/4); fakat tanınmışlığın ispatı ağır ve sonucu belirsizdir.
• Gümrük ve ceza koruması: Gümrükte el koyma tedbiri tescilli haklara dayanır; marka hakkına tecavüz suçunun cezalandırılması için de markanın Türkiye'de tescilli olması şarttır (m.30/5). Mekanizmanın işleyişi gümrükte taklit ürüne el koyma yazısında.

Sonuç

Akılda kalacaklar:

• Yurt dışında yerleşik şirket, TÜRKPATENT önündeki her işlemi sicile kayıtlı bir marka vekiliyle yürütür (SMK m.160/3).
• Tek hedef Türkiye ise ulusal başvuru, çok ülkeli portföyde Madrid ile Türkiye belirlemesi öne çıkar; Madrid'de 5 yıllık bağımlılık hesaba katılmalıdır.
• Rüçhan için menşe başvurusundan itibaren 6 ay, belgeyi sunmak için Türkiye başvurusundan itibaren 3 ay vardır.
• 2026'da iki sınıflı ulusal başvurunun resmî maliyeti tescil dâhil 12.650 TL'dir; Madrid ücretleri WIPO hesaplayıcısıyla bulunur.
• Distribütör, fuar ve e-ticaret girişinden önce tescil; sonrasında Türkiye'de kullanım ve belge arşivi.

Markanızı Türkiye'de korumaya almak ister misiniz?

Markanızı, menşe ülke başvuru bilgilerinizi ve Türkiye'deki iş planınızı iletişim sayfamızdan iletin. TÜRKPATENT nezdinde yetkili marka vekilleriyle çalışan ekibimiz Türkiye sicilinde ön araştırmayı yapsın, ulusal başvuru ile Madrid belirlemesi arasındaki tercihi sizin için karşılaştırsın ve vekâletnameden tescil belgesine kadar süreci yürütsün.