Kısmi red marka başvurusunun tamamını değil, kapsamındaki mal ve hizmetlerin yalnız bir kısmını düşüren karardır: TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) başvuruyu bazı mal ve hizmetler için reddeder, kalanlar için süreç devam eder (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — SMK m.16/1 ve m.19/3). Karara, bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gerekçeli itiraz edilebilir (m.20); itiraz edilmezse reddedilen kısım kesinleşir.
Aşağıda kısmi reddin hangi aşamalarda verildiğini, kararın nasıl okunduğunu, karar sonrası altı seçeneği ve hangi durumda hangi yolun seçileceğini gösteren bir karar ağacını bulacaksınız.
Kısmi Red Nedir?
Kısmi red, bir marka başvurusunun başvuru kapsamındaki mal veya hizmetlerin bir kısmı için tescil edilemeyeceğine karar verilmesi demektir. SMK hem mutlak ret incelemesinde (m.16/1) hem itiraz incelemesinde (m.19/3) Kuruma, başvuruyu "mal veya hizmetlerin bir kısmı ya da tamamı için" reddetme yetkisi verir. Tümden redde başvuru bütünüyle düşer; kısmi redde ise marka, kalan kapsam için tescile doğru ilerlemeye devam eder.
Kısmi red sınıf düzeyinde değil, kalem düzeyinde işler. Bir sınıfın bazı kalemleri kabul edilip bazıları reddedilebilir; çünkü SMK m.11/4'e göre aynı sınıfta yer almak benzerlik, farklı sınıfta yer almak benzemezlik için karine değildir. Mutlak ret incelemesinde kısmen reddedilen başvuru Bültende yayımlanırken, reddedilen mal ve hizmetler de yayımda ayrıca gösterilir (Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik — kısaca Yönetmelik — m.11/1-d).
Kısmi Red Hangi Aşamalarda Verilir?
Kısmi red üç farklı aşamada ve üç farklı gerekçe türüyle karşınıza çıkabilir. Hangisinde olduğunuz, hangi araçların işe yarayacağını belirler.
Mutlak ret incelemesinde (resen)
Kurum, başvuruyu SMK m.5'teki nedenler bakımından kendiliğinden incelerken bazı kalemler için engel görebilir. Tipik örnek, işaretin yalnız belirli mallar için tanımlayıcı olmasıdır. Kurgusal bir örnek: ÇITIRCA ibaresi atıştırmalık ürünler için malın niteliğini anlatırken giyim eşyası için böyle bir anlam taşımaz; başvuru atıştırmalık ürünleri kapsayan kalemler için reddedilip 25. sınıftaki giyim eşyaları için devam edebilir. Aynı ya da aynı türdeki mal ve hizmetlerde aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki bir marka (m.5/1-ç) da yalnız çakışan kalemler için kısmi redde yol açar.
Yayıma itiraz üzerine
Üçüncü kişinin itirazı, çoğu zaman yalnız itiraz sahibinin markasıyla aynı ya da benzer mal ve hizmetler bakımından kabul edilir; kalan kalemler tescile ilerler (m.19/3). Kullanım ispatı da sonucu daraltabilir: itiraz sahibi dayanak markasını tescilli olduğu kalemlerin yalnız bir kısmı için kullandığını ispatlarsa, itiraz yalnız kullanımı ispatlanan mal ve hizmetler esas alınarak incelenir (m.19/2).
Üçüncü kişi görüşü üzerine
Başvuru yayımlandıktan sonra herkes, tescile kadar, markanın m.5'teki mutlak ret nedenleri (5/1-ç hariç) bakımından tescil edilemeyeceğine dair görüş sunabilir. Kurum görüşü yerinde bulursa başvuruyu kısmen veya tamamen reddeder (m.17/2); yayımdan sonra verilen bu tür ret kararları Bültende ayrıca yayımlanır (m.16/3). Ret gerekçelerinin tam listesini marka başvurusu neden reddedilir yazısında ele aldık.
Kısmi Red Kararı Nasıl Okunur?
Kısmi red kararını okurken amaç, neyi kaybettiğinizi ve neyin hâlâ masada olduğunu kalem kalem görmektir. Kararı şu sırayla okuyun ve her adımda ilgili bilgiyi not edin:
- Reddedilen kalemler: Hangi sınıfta hangi mal ve hizmet ibareleri reddedildi? Sınıfın tamamı mı, yoksa belirli alt gruplar mı?
- Gerekçe ve dayanak: Red SMK m.5'in hangi bendine ya da m.6'nın hangi fıkrasına dayanıyor?
- Dayanak marka: Red önceki bir markaya dayanıyorsa başvuru veya tescil numarası, sahibi ve kapsamı nedir?
- Kalan kapsam: Kabul edilen kalemler, bugün fiilen yaptığınız işi karşılıyor mu?
- Bildirim tarihi ve son gün: Kararın size tebliğ edildiği tarih ve iki aylık itiraz süresinin son günü.
Son madde en kritik olanıdır. Elektronik tebligat, belgeye ilk eriştiğiniz tarihte, her hâlde elektronik posta kutusuna konulduğu tarihi izleyen onuncu günün sonunda yapılmış sayılır (SMK m.160/6); kararı açmamak süreyi durdurmaz.
Karar Sonrası Seçenekleriniz
Kısmi red marka sahibine tek bir yol değil, birlikte de kullanılabilen altı seçenek bırakır. Doğru seçim, reddedilen kalemlerin işiniz için önemine ve red gerekçesinin türüne bağlıdır.
1. Kalan kapsamla devam etmek
Reddedilen kalemler işiniz için kritik değilse en hızlı yol, karara itiraz etmeden kalan kapsamla devam etmektir. İki aylık süre itirazsız dolduğunda reddedilen kısım kesinleşir ve dosya kalan mal ve hizmetlerle sonraki aşamaya geçer. Bu aşamaların sırasını marka başvurusu yaptıktan sonra ne olur rehberinde anlattık.
2. Karara itiraz etmek
Reddedilen kalemler önemliyse ve gerekçe tartışmalıysa karara itiraz edilir. İtiraz, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak yapılır; itiraz ücretinin de aynı süre içinde ödenmesi gerekir ve süre dolduktan sonra gerekçe değiştirilemez, yeni gerekçe eklenemez (m.20/2).
Karara itiraz ücretinin güncel tutarını TÜRKPATENT tarifesinden kontrol edin; tarife her yıl güncellenir. Gerekçe ve belgeler eksiksiz sunulmuşsa Kurum, itiraz süresinin dolmasını beklemeden incelemeye başlayabilir (Yönetmelik m.31/3); bu yüzden hazır olan itirazı son güne saklamanın bir yararı yoktur. Karar verilene kadar ileri sürdüğünüz gerekçeleri destekleyen ek bilgi ve belge de sunabilirsiniz (m.31/5).
İtirazı Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) inceler ve Kurumun nihai kararını verir (m.21). İtiraz üzerine verilmiş bir kısmi redde Kurul, tarafları uzlaşmaya da teşvik edebilir (m.21/3). Dilekçenin nasıl kurulacağını marka red kararına itiraz rehberinde, YİDK'nın da reddetmesi hâlinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde (m.156/2) açılacak davayı YİDK kararına karşı dava yazısında anlattık.
3. Başvuruyu bölmek
Bölünme, bir başvurunun başvuru sahibinin talebiyle, kapsamındaki mal ve hizmetler dağıtılarak iki ya da daha fazla bağımsız başvuruya ayrılması demektir (SMK m.11/5). Kısmi redde değeri şudur: tescil için bütün aşamaların tamamlanması gerektiğinden (m.22/1), reddedilen kısım için süren bir itiraz kabul edilen kısmın tescilini de bekletebilir. Kabul edilen kalemleri bölerek ayrı bir başvuruya taşırsanız o başvuru kendi yoluna devam eder.
Bölünmüş her başvuru ilk başvurunun tarihini ve varsa rüçhan hakkını korur, ayrı numara alır ve bir daha birleştirilemez (Yönetmelik m.17/3). Sınır şudur: ret kararına itiraz ettiğiniz mal ve hizmetler bölünme nedeniyle farklı başvurulara dağıtılamaz (m.17/5). TÜRKPATENT 2026 marka işlem ücretleri tarifesine göre bölünme ücreti (kalem 02.01.22) 4.190 TL'dir. Başvurudan sonra yapılabilecek diğer değişiklikleri marka başvurusunda değişiklik yazısında ele aldık.
4. Muvafakatname sunmak
Red, aynı ya da aynı türdeki mal ve hizmetlerde aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki bir markaya (m.5/1-ç) dayanıyorsa, önceki marka sahibinden alınacak noter onaylı muvafakatname bu reddi aşar (m.5/3). Muvafakat formu, karara itiraz hâlinde itiraz hakkında karar verilene kadar sunulabilir; kayıtsız ve şartsız olmalıdır ve sunulduktan sonra geri alınamaz (Yönetmelik m.10/3 ve m.10/5). Muvafakatname tanımlayıcılık ya da ayırt edicilik yokluğu gibi diğer mutlak ret nedenlerinde işe yaramaz. Usulünü muvafakatname ile marka tescili rehberinde anlattık.
5. Kapsamı daraltmak
Reddedilen kalemlerin yalnız bir kısmı sizin için önemliyse, itirazı savunulabilir kalemlere yoğunlaştırıp gerisinden vazgeçebilirsiniz. Başvuru tescilden önce kısmen geri çekilebilir (SMK m.28/5; Yönetmelik m.22/1). İtiraz üzerine verilmiş kısmi redlerde, karşı tarafın markasıyla gerçekten çakışan kalemleri bırakmak uzlaşmanın da en kısa yoludur.
6. Reddedilen kapsam için yeni başvuru
Reddedilen alanı başka bir işaretle, farklı yazılmış bir listeyle ya da muvafakat alındıktan sonra korumak mümkünse yeni başvuru bir seçenektir. Yeni başvuru yeni tarih taşır; aradaki dönemde yapılmış başvuruların gerisinde kalır. Aynı gerekçeyle ikinci kez reddedilmemek için önce o kalemlerde benzerlik araştırması yapılmalıdır.
Karar Ağacı: Hangi Durumda Hangi Yol?
Aşağıdaki tablo, kısmi red sonrasında en sık karşılaşılan durumları, önerilen yolu ve dikkat edilecek noktayı özetler. Seçenekler birbirini dışlamaz; bölünme ile itiraz gibi birlikte kullanılabilir.
| Durum | Önerilen yol | Dayanak | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Reddedilen kalemler işiniz için önemsiz | Kalan kapsamla devam | SMK m.16/2, m.22 | İki ay dolunca kısmi red kesinleşir |
| Reddedilen kalemler kritik, gerekçe tartışmalı | Karara itiraz | SMK m.20 | Gerekçe ve ücret iki ay içinde; sonradan gerekçe eklenemez |
| Kabul edilen kısım acil, reddedilene itiraz edilecek | Bölünme ve itiraz birlikte | SMK m.11/5; tarife 02.01.22 | İtiraza konu kalemler aynı başvuruda kalmalı |
| Gerekçe aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki marka | Muvafakatname | SMK m.5/3 | Noter onaylı; kapsamı reddedilen kalemlerle örtüşmeli |
| Gerekçe tanımlayıcılık, ama başvurudan önce uzun süreli kullanım var | Kullanımla kazanılmış ayırt edicilik iddiasıyla itiraz | SMK m.5/2 | Başvuru tarihinden önceki kullanımın delilleri gerekir |
| Kısmi red üçüncü kişi itirazına dayanıyor | İtiraz, gerekirse uzlaşma | SMK m.20, m.21/3 | Karşı tarafla kapsam anlaşması mümkündür |
| Reddedilen kalemlerin yalnız bir kısmı önemli | İtirazla birlikte kapsamı daraltma | SMK m.28/5 | Yalnız savunulabilir kalemler için mücadele edin |
| Reddedilen alan başka bir işaretle korunabilir | Yeni başvuru | SMK m.11 | Yeni tarih; önce araştırma |
Kısmi Redde İtiraz Edilmezse Ne Olur?
İtiraz süresi geçtiğinde reddedilen mal ve hizmetler bakımından karar kesinleşir; o kalemler için bu başvuru üzerinden artık bir yol kalmaz. Kesinleşen red, aynı kalemler için ileride yapacağınız yeni bir başvuruyu kendiliğinden engellemez; ancak gerekçe değişmedikçe yeni başvurunun da aynı sonuçla karşılaşması beklenir. Red mutlak ret incelemesinde verildiyse başvuru kalan kapsamla Bültende yayımlanır ve iki aylık itiraz süresine girer; itiraz üzerine verildiyse dosya tescil aşamasına ilerler.
Ücretler açısından sonuç nettir: SMK m.161/4'e göre aksi öngörülmedikçe ödenen ücretler iade edilmez ve tarifede kısmi tescile özgü indirimli bir tescil kalemi bulunmuyor. Webx'in iade garantili paketindeki iade tümden redde yöneliktir ve kısmi redde uygulanmaz; şartların ayrıntısını marka reddedilirse ücret iade edilir mi yazısında bulabilirsiniz.
Kalan Tescil Ne Kadar Koruma Sağlar?
Kısmi red kalan tescili zayıflatmaz: kabul edilen kalemler için marka, tam bir tescilli marka hakkı doğurur. Koruma tescil edilen mal ve hizmetlerle sınırlıdır; ancak SMK m.7/2-b uyarınca karıştırılma ihtimali bulunan benzer mal ve hizmetlerdeki kullanımlara karşı da ileri sürülebilir. Kullanma yükümlülüğü de yalnız tescil edilen kalemler için işler (m.9/1).
Asıl soru, reddedilen alanın ne ifade ettiğidir. Red önceki bir markaya dayanıyorsa o alan önceki marka sahibinindir ve orada kullanım tecavüz riski taşıyabilir. Red tanımlayıcılığa dayanıyorsa ibare, kullanımla ayırt edicilik kazanılmadıkça o mallar için kimse adına tescil edilemez; bu da sizin için koruma değil, herkese açık bir alan demektir. Kapsam ile fiilî faaliyet arasındaki açığın sonuçlarını yanlış marka sınıfı seçilirse ne olur yazısında ele aldık.
Kısmi Reddi Baştan Önlemek İçin
Kısmi redlerin önemli bir kısmı, başvurudan önce kalem düzeyinde yapılan bir hazırlıkla öngörülebilir. Başvuruyu göndermeden önce şunları yapın:
- Benzerlik araştırmasını yalnız sınıf numarasıyla değil, listedeki mal ve hizmet kalemleriyle birlikte yapın.
- İşaretin her sınıftaki kalemler için tanımlayıcı bir anlam taşıyıp taşımadığını ayrı ayrı sorgulayın.
- Listeyi gerçek ve planlanan faaliyete göre kurun; "ne olur ne olmaz" diye eklenen kalemler kısmi red riskini büyütür.
- Araştırmada aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki bir marka çıkarsa muvafakatnameyi başvuruyla birlikte sunmayı değerlendirin.
Listenin kalem kalem nasıl kurulacağını mal ve hizmet listesi nasıl hazırlanır rehberinde anlattık. Yeni bir marka tescil başvurusu planlıyorsanız bu kontrolleri başvurudan önce yapmak, kısmi red ihtimalini baştan azaltır.
Sonuç
- Kısmi red, başvuruyu yalnız bazı mal ve hizmetler için düşürür; kalan kapsam için süreç devam eder.
- Karara bildirimden itibaren iki ay içinde, gerekçe ve ücretle birlikte itiraz edilir; süre dolunca gerekçe eklenemez.
- Bölünme, kabul edilen kısmı itirazın sonucunu beklemeden ilerletmenin yoludur; itiraza konu kalemler aynı başvuruda kalır.
- Muvafakatname yalnız aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki markaya dayanan reddi aşar.
- Ödenen ücretler iade edilmez; kısmi red marka dosyasında karar, reddedilen kalemlerin işiniz için değerine göre verilmelidir.
Kısmi red kararınızı birlikte değerlendirelim mi?
Kararı ve başvuru numaranızı iletişim sayfamızdan iletin; reddedilen kalemlerin işiniz için önemini, itirazın dayanaklarını ve bölünmenin size zaman kazandırıp kazandırmayacağını süre dolmadan birlikte netleştirelim. Karara itiraz, muvafakat müzakeresi ve YİDK süreçlerinde itiraz ve red süreçlerinde hukuki destek hizmetimiz, TÜRKPATENT nezdinde yetkili marka vekilleriyle dosyanızı uçtan uca yürütür.
