Mal ve hizmet listesi, markanın hangi ürün ve hizmetler için korunacağını belirleyen ve başvurudan sonra genişletilemeyen bölümdür. İyi bir liste, bugünkü faaliyeti ve yakın vadeli somut planları açıkça kapsar, kullanılmayacak alanları dışarıda bırakır. Liste, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.11/3 uyarınca Nice (Nis) sınıflandırmasına göre ve TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) sınıflandırma tebliğindeki alt gruplar esas alınarak kurulur.
Sınıf numarası seçmekle listeyi yazmak arasındaki fark, tebliğdeki alt grupların ve genel terimlerin nasıl kullanılacağı, geniş liste ile seçici liste arasındaki denge, 35. sınıftaki perakende hizmetleri ve 02.01.34 tarife kalemi, kullanmama riski ve bir kahve markası üzerinden zayıf-güçlü liste karşılaştırması aşağıda adım adım ele alınıyor.
Mal ve Hizmet Listesi Nedir, Sınıf Seçiminden Farkı Ne?
Mal ve hizmet listesi, başvuruda markanın kullanılacağı ürün ve hizmetlerin sınıf numaralarıyla birlikte yazıldığı bölümdür ve SMK m.11/1-c'ye göre başvurunun zorunlu unsurlarından biridir. Koruma, sınıf numarasıyla değil listedeki ifadelerle sınırlıdır.
Sınıf numarasını bir çekmece, listeyi çekmecenin içindekiler gibi düşünebilirsiniz. "25. sınıf" demek giyim eşyaları çekmecesini açar; o çekmeceden hangi alt grupları aldığınızı ise liste söyler. Bu yüzden iki şirket aynı sınıfta başvurup birbirinden çok farklı kapsamla tescil alabilir.
Listenin ağırlığı üç yerden gelir:
- Başvuru tarihi: Liste, başvuru tarihini belirleyen unsurlardandır; hiç belirtilmemişse eksiklik giderilene kadar tarih kesinleşmez (SMK m.15/2).
- Yayım: Liste, marka örneğiyle birlikte Resmî Marka Bülteninde yayımlanır; itiraz edecek olanlar kararını bu metne bakarak verir.
- Kalıcılık: Liste sonradan genişletilemez; yalnızca daraltılabilir.
Kaç sınıfta başvurulacağı ayrı bir karardır ve bir marka kaç sınıfta tescil edilmeli rehberinde ele alınmıştır; 45 sınıfın kapsamına marka tescil sınıfları listesi üzerinden bakabilirsiniz. Bu yazı, sınıflar belirlendikten sonraki adıma, listenin kendisine odaklanır.
Nice (Nis) Sınıflandırması ve TÜRKPATENT Tebliği Listeyi Nasıl Şekillendirir?
Nice (Nis) sınıflandırması, mal ve hizmetleri 45 sınıfa ayıran uluslararası sistemdir: 1–34. sınıflar malları, 35–45. sınıflar hizmetleri kapsar. SMK m.11/3, başvurudaki mal ve hizmetlerin bu sisteme göre sınıflandırılacağını söyler. Türkiye'de sistem, Kurumun yayımladığı sınıflandırma tebliğiyle uygulanır; 2026 itibarıyla yürürlükteki düzenleme 2026/2 sayılı tebliğdir.
Tebliğde her sınıf numaralı alt gruplara ayrılır ve her alt grup standart ifadelerle tanımlanır. Başvuruda yapılan seçim, pratikte bu alt grupların seçimidir; seçtiğiniz alt grup, tebliğdeki ifadesiyle listenize girer.
Genel terimler neyi kapsar?
Sınıf başlıkları ve genel ifadeler, sanıldığı kadar geniş okunmaz. Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.9/4'e göre genel terimler, lafzi anlamlarının açıkça kapsadığı mal ve hizmetleri içerecek şekilde yorumlanır. İşinizin merkezindeki bir ürün genel bir ifadenin altında yalnız dolaylı olarak kalıyorsa, onu açıkça kapsayan alt grubu ayrıca seçmek daha güvenlidir.
Tebliğ dışı ifade kullanırsanız
Listeyi tebliğdeki hazır ifadelerle kurmak en az sürtünmeli yoldur. Kendi ifadenizi kullandığınızda Yönetmelik m.9 şu sonuçları öngörür:
- Genel bir tabir ya da açıklanması gereken bir ifade varsa Kurum iki ay süre verir; açıklama gelmezse o ifadeler listeden çıkarılır.
- Liste Nis esaslarına uygun düzenlenmemişse Kurum gerekli düzenlemeyi yapar ve bunun için sınıflandırma listesi düzenleme ücreti isteyebilir (02.01.15 — 1.240 TL); ücret iki ay içinde ödenmezse başvuru işlemden kaldırılır.
- Kurum, SMK m.11/3 uyarınca sınıf ve sınıf numaralarında da gerekli düzeltmeleri yapabilir.
Tüm Alt Gruplar mı, Seçici Liste mi?
Sınıfın bütün alt gruplarını seçmek geniş, yalnız faaliyetinize denk düşenleri seçmek dar ama savunulabilir bir koruma verir. Doğru nokta çoğu işletme için ikisinin arasındadır: bugün kullanılan ve yakın vadede somut planı olan alt gruplar.
Geniş listenin cazibesi anlaşılırdır: "ileride lazım olur." Ama üç bedeli vardır:
- İtiraz yüzeyi büyür. Her alt grup, o alandaki önceki markalarla yeni bir çakışma ihtimali demektir; kısmi red ve itiraz riski kapsamla birlikte artar.
- Kullanmama riski doğar. Tescilden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan mal ve hizmetler iptal talebine açıktır (SMK m.9 ve m.26); iptal kısmi olabilir.
- İtirazlarınız zayıflar. Beş yıldan eski tescilinize dayanarak itiraz ettiğinizde kullanım ispatı istenebilir; kullanmadığınız kalemler o itirazı taşıyamaz.
Maliyet tarafında ince bir nokta var: başvuru ücreti kural olarak sınıf sayısına göre işler; aynı sınıf içinde bir alt grup daha seçmek, tarifede ayrı bir kalem doğurmaz. Tek istisna aşağıda anlatılan 35/5 perakende grubudur. Yani seçici liste çoğu zaman tasarruf için değil, savunulabilirlik için yapılır.
Ücretle ilgili bir ayrıntı daha: çok sınıflı bir başvuruda ek sınıf ücreti eksik ödenirse Kurum tamamlanması için iki ay verir; tamamlanmazsa başvuru, sınıfların başvuru formundaki yazılış sırası dikkate alınarak ödenen ücrete karşılık gelen sınıflar için incelenir (SMK m.15/3, Yönetmelik m.9/5). Sınıfları formda önem sırasına göre yazmak, bu yüzden küçük ama etkili bir önlemdir.
Aynı Sınıfta Olmak Benzerlik Demek mi? SMK m.11/4
Hayır. SMK m.11/4'e göre mal veya hizmetlerin aynı sınıfta yer alması benzer olduklarına, farklı sınıflarda yer alması da benzer olmadıklarına karine teşkil etmez. Sınıf numarası bir tasnif aracıdır; benzerlik, ürün ve hizmetlerin niteliğine, amacına ve pazardaki ilişkisine bakılarak değerlendirilir.
Liste yazarken bu kuralın iki pratik sonucu vardır. Birincisi, benzerlik araştırmasını yalnız seçtiğiniz sınıflarla sınırlamayın: kahve ürünleri ile kafe hizmetleri farklı sınıflardadır ama birbiriyle bağlantılı görülebilir. İkincisi, bir itirazdan kaçmak için listeyi başka bir sınıfa kaydırmak tek başına çözüm değildir; asıl soru, kapsamın önceki markanın mal ve hizmetleriyle pazarda örtüşüp örtüşmediğidir.
35. Sınıfta Perakende Hizmetleri ve 02.01.34 Kalemi
Perakende hizmeti, malların müşterilerin görüp satın alabileceği şekilde bir araya getirilerek satışa sunulmasıdır ve 35. sınıfta yer alır. Bu hizmet satış faaliyetini korur, satılan ürünün kendisini değil; ayrımın ayrıntısını 35. sınıf marka tescili yazısında anlattık.
Perakende ibaresi nasıl yazılmalı?
Perakende ibaresinde hangi malların satışa sunulduğu belirtilir. 2026/2 sayılı tebliğle birlikte bu ibarede yalnız mal grupları yazılabilir; hizmet grupları bu kapsamda gösterilemez. Gerçekte sattığınız mal gruplarını yazın: "her türlü mal" yaklaşımı hem itiraz hem kullanmama riski üretir.
02.01.34 kalemi ne öngörüyor?
TÜRKPATENT 2026 marka işlem ücretleri tarifesi, 35. sınıfın 5. grubu için ayrı bir ek sınıf kalemi içerir. Başvuru ücretine ilişkin kalemler şunlardır:
| Kalem | Tarifedeki tanım | 2026 ücreti |
|---|---|---|
| 02.01.01 | Tek sınıflı marka başvuru ücreti | 2.820 TL |
| 02.01.02 | Marka başvurusu ek sınıf ücreti (2. sınıf) | 2.820 TL |
| 02.01.28 | Marka başvurusu ek sınıf ücreti (3. ve sonraki her sınıf; 02.01.34 satırı dışındaki başvurular için) | 3.150 TL |
| 02.01.34 | Marka başvurusu ek sınıf ücreti (35/5. grup altındaki 34 emtia sınıfında seçilen 3. ve sonraki her sınıf için) | 450 TL |
Kalem metnine göre 450 TL'lik tutar, 35. sınıfın 5. grubunda 34 emtia (mal) sınıfı arasından seçilen üçüncü ve sonraki her sınıf için uygulanır; 02.01.28 kalemi ise bu satır dışındaki başvurular içindir. Pratik anlamı şudur: perakende ibaresinde hangi mal sınıflarını andığınız, başvuru ücretine de yansıyabilir. Kalemin kendi başvurunuza nasıl uygulandığını ve toplam tutarı, başvuru sırasında EPATS'ın oluşturduğu tahakkuktan teyit edin. Tutarlar 2026 tarifesine aittir; tarife her yıl güncellendiğinden güncel rakamlar TÜRKPATENT'ten kontrol edilmelidir ve resmî ücretlere vekil hizmet bedeli dahil değildir.
Gelecek Planları ile Kullanmama Riski Nasıl Dengelenir?
Liste bir niyet beyanıdır ama beş yıl sonra bir ispat yükümlülüğüne dönüşür. SMK m.9'a göre tescilden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmaksızın ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın, kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından iptali istenebilir; iptal talebini Kurum inceler (m.26).
Dengeyi kurmanın pratik yolu, her aday kalemi üç kovadan birine koymaktır:
- Bugün kullanılanlar: Listeye mutlaka girer.
- Somut planı olanlar: Bütçesi, tedarikçisi ya da lansman tarihi belli olan ürün ve hizmetler; yakın vadede kullanılacaksa listeye girer.
- Belirsiz ihtimaller: "Belki bir gün" kalemleri listeye girmez; plan netleştiğinde ayrı başvurunun konusu olur.
Belirsiz kalemleri bugün eklemek bedava bir sigorta gibi görünür, ama beş yıl sonra rakibinizin elinde bir iptal gerekçesine dönüşebilir.
Liste Sonradan Genişletilebilir mi?
Hayır. Başvurudan sonra listeye yeni bir mal ya da hizmet eklenemez, bir alt grup genişletilemez; unutulan alan için yeni başvuru yapılır ve o başvuru kendi tarihini alır. Yönetmelik m.21/2, mal ve hizmet listesinde değişiklik içeren düzeltme taleplerinin kabul edilmeyeceğini açıkça söyler.
Mümkün olan tek yön daraltmadır: tescile kadar kısmi geri çekme, tescilden sonra kısmi vazgeçme ya da kısmi yenileme. İmla ve açık maddi hatalar da, listeyi değiştirmediği sürece düzeltilebilir (SMK m.11/6). Değişiklik türlerinin tamamını marka başvurusunda değişiklik yapılabilir mi yazısında, eksik ya da hatalı kapsamın sonuçlarını yanlış marka sınıfı seçilirse ne olur rehberinde bulabilirsiniz.
Örnek: Bir Kahve Markası İçin Zayıf ve Güçlü Liste
KAHVEVA (kurgusal örnek), kendi kavurduğu kahveyi paketleyip internet sitesinden satan, iki kafe işleten ve markalı kupa ile termos da satan bir işletme olsun. Eğitim ya da konaklama gibi başka bir alanda somut planı yok. Aynı işletme için iki farklı liste:
| Sınıf | Zayıf liste | Güçlü liste | Neden? |
|---|---|---|---|
| 30 | Sınıfın bütün alt grupları (un, baharat, şekerleme, dondurma dahil) | Kahve ve kahve bazlı ürünleri kapsayan alt grup | Kullanılmayan alt gruplar beş yıl sonra iptale açık; itiraz yüzeyi gereksiz büyür |
| 43 | Sınıfın tamamı (geçici konaklama dahil) | Yiyecek ve içecek sağlanması hizmetleri (kafe) | Konaklama planı yok; otelcilik alanındaki markalarla boşuna çakışır |
| 35 | Yalnız reklamcılık ve işletme yönetimi alt grupları | Kahve ürünleri ile kupa ve termosların bir araya getirilerek satışa sunulması (perakende) | Online satış bir perakende hizmetidir; reklamcılık alt grubu satışı korumaz |
| 21 | Listede yok | Kupa ve termosları kapsayan alt grup | Markalı ürün bugün satılıyor; sonradan eklenemez, ayrı başvuru gerekir |
| 41 | Eğitim hizmetleri alt grupları ("ileride barista kursu açarız") | Listede yok | Belirsiz ihtimal; plan netleşince ayrı başvuru yapılır |
Güçlü liste daha kısadır ama işletmenin bugünkü ve görünür gelecekteki bütün gelir kalemlerini kapsar. Zayıf liste ise hem boşluk (21. sınıf, perakende) hem fazlalık (30 ve 43'ün kullanılmayan kısımları, 41) içerir; yani aynı anda hem korumasız hem de itiraza açıktır. Tablodaki güçlü liste bir reçete değil, bir yöntem örneğidir; aynı sektörde bile iş modeli farklı olan bir işletmenin listesi farklı kurulur.
Mal ve Hizmet Listesi Hazırlamanın 7 Adımı
- Faaliyet envanteri çıkarın. Ürettiğiniz, sattığınız ve sunduğunuz her şeyi ayrı ayrı yazın; üretim, satış ve hizmet farklı sınıflara girer.
- Her kalemi sınıfına eşleyin. Envanterdeki her satırın karşısına Nice sınıf numarasını yazın.
- Tebliğde alt grubu bulun. Her kalem için onu açıkça kapsayan alt grubu ve standart ifadesini belirleyin.
- Genel terimleri test edin. Asıl ürününüz, seçtiğiniz ifadenin lafzi anlamı içinde açıkça yer alıyor mu?
- Perakendeyi ayrıca yazın. Satış yapıyorsanız 35. sınıftaki perakende ibaresine sattığınız mal gruplarını ekleyin.
- Kullanım filtresinden geçirin. Her kalemi "bugün – somut plan – belirsiz" kovalarından birine koyun, üçüncüleri çıkarın.
- Seçilen kapsamda araştırma yapın. Listeyi kesinleştirmeden önce bu alt gruplarda ve bağlantılı sınıflarda benzer marka araştırması yapın; çakışan kalemleri yeniden değerlendirin.
Bu adımlarda en sık yapılan hataları marka tescilinde yapılan hatalar yazısında topladık. İnceleme sonunda bazı kalemler reddedilirse izlenecek yol ise kısmi red rehberinde.
Sonuç
Sınıf numarası nereye baktığınızı, mal ve hizmet listesi neyi koruduğunuzu söyler. Akılda kalacaklar:
- Koruma sınıf numarasıyla değil, listedeki ifadelerle sınırlıdır; genel terimler lafzi anlamlarıyla okunur.
- Liste başvurudan sonra genişletilemez; yalnızca daraltılabilir.
- Kapsam, bugün kullanılan ve somut planı olan alanlarla sınırlanmalı; kullanılmayan kalemler beş yıl sonra iptale açıktır.
- Aynı sınıfta olmak benzerlik, farklı sınıfta olmak benzemezlik karinesi değildir (SMK m.11/4).
- 35. sınıftaki perakende ibaresinde yalnız mal grupları yazılır; 02.01.34 kalemi bu grupta seçilen emtia sınıflarını ücrete yansıtabilir.
Listenizi birlikte kuralım mı?
Faaliyetinizi, sattığınız ürünleri ve iki yıllık planınızı iletişim sayfamızdan paylaşın; tebliğ alt gruplarına göre gerekçeli bir mal ve hizmet listesi taslağı hazırlayalım. Başvurudan tescile kadar izlediğimiz adımlar marka tescil süreci sayfamızda.
