Marka başvurunuz, sicilde daha önce tescilli aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer bir marka olduğu gerekçesiyle reddedildiğinde ilk refleks genellikle “markadan vazgeçelim” olur. Oysa 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile hukukumuza giren muvafakatname kurumu, bu duvarı aşmanın meşru ve sık kullanılan bir yoludur. Bu yazıda muvafakatnamenin ne olduğunu, nasıl alındığını, hangi durumlarda işe yaradığını ve imzalayan taraf için ne anlama geldiğini ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.
Muvafakatname Nedir?
Muvafakatname, önceki tarihli marka başvurusu veya tescili sahibinin; kendi markasıyla aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer bir markanın, aynı veya aynı türdeki mal ve hizmetler için tescil edilmesine açıkça izin verdiğini gösteren noter onaylı bir belgedir.
Bu kurum yürürlüğe girmeden önce durum katıydı: sicilde aynı marka varsa, sahibi razı olsa bile ikinci tescil mümkün değildi. Kanun koyucu, marka sahiplerinin kendi haklarının sınırını belirleyebilmesi gerektiğinden hareketle bu esnekliği getirdi.
Hangi Ret Gerekçesini Aşar?
Burada çok kritik bir ayrım var. Marka başvuruları iki farklı ret kategorisiyle karşılaşabilir:
- Mutlak ret nedenleri: Kurumun resen (kendiliğinden) incelediği nedenler. Ayırt edicilik yokluğu, tanımlayıcılık, aynı/ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki marka gibi.
- Nispi ret nedenleri: Yalnızca üçüncü kişilerin itirazı üzerine incelenen nedenler. Karıştırılma ihtimali, eskiye dayalı hak, tanınmışlık gibi.
Muvafakatname, aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki marka gerekçesiyle verilen mutlak ret kararını aşmak için tasarlanmıştır. Nispi ret nedenlerinde ise zaten itiraz eden taraf itirazını geri çekerek aynı sonucu doğurabilir.
Ret gerekçelerinin bütününü Marka Başvurusu Neden Reddedilir? yazımızda derledik.
Muvafakatname Ne Zaman Sunulur?
İki farklı zamanlama mümkündür:
1) Başvuruyla birlikte
Yapacağınız araştırmada engel markayı önceden tespit ettiyseniz ve marka sahibiyle anlaşabildiyseniz, muvafakatnameyi başvuru dosyasına en baştan ekleyebilirsiniz. Bu yol en hızlısıdır: başvurunuz o gerekçeyle hiç reddedilmeden ilerler.
Bu nedenle başvuru öncesi araştırma, muvafakatname stratejisinin ilk adımıdır. Araştırma yöntemleri için Marka Sorgulama Nasıl Yapılır? yazımıza bakabilirsiniz.
2) Ret kararına itiraz aşamasında
Başvuru reddedildikten sonra da yol açıktır. Karara itiraz süresi içinde muvafakatnameyi sunarak ret kararının kaldırılmasını talep edebilirsiniz. Süreci kaçırmamak önemlidir; itiraz mekaniğini Marka Red Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? yazımızda anlattık.
Belgede Neler Bulunmalı?
TÜRKPATENT, muvafakatnamenin belirli unsurları içermesini bekler. Eksik bir belge, işlem yapılmamış sayılmasına yol açar. Bulunması gerekenler:
- Muvafakat veren marka sahibinin kimlik ve iletişim bilgileri (gerçek kişide ad-soyad ve T.C. kimlik numarası, tüzel kişide unvan ve vergi numarası)
- Muvafakat verilen başvuru sahibinin bilgileri
- Muvafakata konu önceki marka(lar)ın başvuru/tescil numaraları
- Muvafakat verilen yeni başvurunun markası ve varsa başvuru numarası
- Muvafakatın kapsadığı mal ve hizmetlerin açıkça belirtilmesi
- Muvafakatın kayıtsız ve şartsız olduğuna dair beyan
- Noter onayı
Yurt dışında düzenlenen belgelerde apostil şerhi veya konsolosluk onayı ile yeminli tercüme gerekebilir.
Belgeyi imzalayacak kişinin yetkili olması da ayrı bir kontrol noktasıdır. Marka bir şirkete aitse, imza sirkülerine göre şirketi temsile yetkili kişinin imzası gerekir. Marka birden fazla kişiye ortak aitse, hak sahiplerinin tamamının muvafakati aranır. Tek bir ortağın imzaladığı muvafakatname, sonradan geçersiz sayılabilir ve tüm süreç boşa gider.
Muvafakatname Hangi Durumlarda İşe Yaramaz?
Muvafakatname güçlü bir araçtır ama her kapıyı açmaz. İşe yaramadığı tipik durumlar:
- Ayırt edicilik yoksa. Markanız tanımlayıcı olduğu için reddedildiyse, hiç kimsenin muvafakati bu eksikliği gideremez. Kimse size “tanımlayıcı kelime kullanma izni” veremez.
- Kamu düzenine aykırılık varsa. Yanıltıcı ibareler, korunan amblemler ve kanunen yasaklanmış işaretler muvafakatla tescil edilemez.
- Engel marka sizin muhatabınız değilse. Ret kararında birden fazla engel marka varsa, hepsinden ayrı ayrı muvafakat almanız gerekir. Birinden alınan izin diğerini etkilemez.
- Kapsam örtüşmüyorsa. Muvafakat 25. sınıf için verilmiş ama başvurunuz 25 ve 35. sınıfları içeriyorsa, 35. sınıf yine reddedilir.
Muvafakatname mi, Birlikte Var Olma Sözleşmesi mi?
Bu iki belge sıkça karıştırılır ama işlevleri farklıdır:
| Muvafakatname | Birlikte var olma sözleşmesi | |
|---|---|---|
| Muhatabı | TÜRKPATENT | Taraflar (özel hukuk) |
| Amacı | Tescilin önünü açmak | Tarafların pazarda nasıl davranacağını belirlemek |
| Şekli | Noter onaylı, kanunda öngörülen içerik | Serbest sözleşme |
| Geri alınabilir mi? | Hayır | Sözleşme koşullarına göre feshedilebilir |
Profesyonel yaklaşım ikisini birlikte kullanmaktır: muvafakatname tescili sağlar, birlikte var olma sözleşmesi ise iki markanın hangi kanallarda, hangi görsel farklarla ve hangi coğrafyada kullanılacağını yazıya döker. Böylece ileride tüketici nezdinde karışıklık doğduğunda tarafların ne yapacağı önceden bellidir.
Kapsamı Yazmak: İşin En Kritik Kısmı
Muvafakatnamenin en çok pazarlık edilen unsuru, izin verilen mal ve hizmet kapsamıdır. Marka sahibi genellikle tüm kapsam için izin vermek istemez; kendi faaliyet alanını korumak, size ise farklı bir alanı bırakmak ister.
Örnek: 25. sınıfta tescilli bir markanın sahibi, aynı ibarenin 25. sınıfta ancak yalnızca “iş güvenliği kıyafetleri” için tesciline izin verebilir. Böylece kendi perakende giyim alanı korunur, siz de kendi alanınızda tescil alırsınız.
Kapsam yazılırken dikkat edilecekler:
- Genel ifadelerden kaçının; “tekstil ürünleri” yerine hangi alt grupların kastedildiğini yazın.
- Muvafakat kapsamı ile başvuru kapsamı birebir örtüşmelidir. Başvuruda daha geniş kapsam varsa, muvafakat dışında kalan kısım yine reddedilir.
- Gerekiyorsa başvurunuzda kısmi feragat yaparak kapsamı muvafakatla hizalayın.
Muvafakat Veren Taraf İçin Riskler
Muvafakatname tek yönlü bir iyilik değildir; imzalayan için gerçek sonuçlar doğurur:
- Geri alınamaz. Kuruma sunulduktan sonra muvafakattan dönülemez. Sonradan “pişman oldum” demek mümkün değildir.
- Sicilde iki benzer marka oluşur. Bu, gelecekte kendi markanızın ayırt ediciliğini zayıflatabilir ve üçüncü kişilere karşı yürüteceğiniz itirazlarda argümanınızı güçsüzleştirebilir.
- İtibar riski. Benzer markalı ürünün kalitesi düşükse, tüketici nezdinde karışıklık sizin markanıza da yansır.
Bu nedenle muvafakat verirken kapsamı dar tutmak, taraflar arasında ayrıca bir birlikte var olma (coexistence) sözleşmesi imzalamak ve bu sözleşmede kullanım biçimi, coğrafi alan, satış kanalı gibi sınırları yazmak yaygın bir uygulamadır.
Muvafakatname Nasıl Müzakere Edilir?
Pratikte süreç şöyle işler:
- Engel markayı analiz edin. Sahibi kim, aktif olarak kullanıyor mu, sizin sektörünüzde faaliyeti var mı?
- Doğru muhatabı bulun. Sicildeki adres güncel olmayabilir; şirket ise yetkili imzaya ulaşmak gerekir.
- Talebi somut sunun. “Markanızı kullanmak istiyorum” demek yerine, hangi sınıfta hangi ürünler için tescil istediğinizi ve kendi alanına girmeyeceğinizi net yazın.
- Karşılık teklif edin. Çoğu muvafakat, karşılıklı muvafakat ya da makul bir bedel karşılığında verilir.
- Belgeyi hazırlatın ve notere gidin. Metni kendiniz hazırlayıp karşı tarafa sunmak, süreci hızlandırır.
Muvafakat Alınamazsa Alternatifler
Marka sahibi ikna olmazsa yol yine bitmez:
- Markayı farklılaştırmak: Ayırt edici bir ek kelime veya özgün şekil unsuru eklemek, mutlak ret gerekçesini ortadan kaldırabilir.
- Kapsamı daraltmak: Çakışan mal/hizmetleri çıkararak kalan kapsam için tescil almak.
- Kullanmama nedeniyle iptal talebi: Engel marka beş yıldan uzun süredir tescilli ve kullanılmıyorsa iptali istenebilir. Ayrıntısı Marka Kullanım Zorunluluğu yazımızda.
- Markayı devralmak: Bazı durumlarda atıl markayı satın almak, muvafakattan daha temiz bir çözümdür. Bkz. Marka Devri.
Reddedilen Başvurunuzu Webx ile Değerlendirin
Ret kararı bir son değil, bir karar noktasıdır. Doğru strateji; engel markanın gerçek gücünü ölçmek, muvafakat ihtimalini test etmek ve gerekirse alternatif yollara aynı anda hazırlanmaktır.
Webx olarak muvafakatname müzakerelerini yürütüyor, belge metnini hazırlıyor ve itiraz süreçlerini takip ediyoruz. Hukuki koruma hizmetimizi inceleyin veya ret kararınız için ücretsiz değerlendirme alın.