Benzer bir markanın varlığı, başvurunuzun otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez. Ret için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- İşaretler benzer olacak (görsel, işitsel veya kavramsal düzlemde), ve
- Mal ve hizmetler aynı ya da benzer olacak.
İkinci koşul sağlanmıyorsa, markalar birbirine ne kadar benzerse benzesin kural olarak ret gerekmez. Bir mobilya markasıyla aynı adı taşıyan bir yazılım markası çoğu durumda yan yana var olabilir.
Bir de hangi kanaldan reddedildiği meselesi vardır ve bu, çoğu başvuru sahibinin gözden kaçırdığı asıl ayrımdır.
İki Farklı Ret Kanalı
1) Kurum resen reddeder: "ayırt edilemeyecek kadar benzer"
Aynı veya aynı türdeki mal/hizmetler için, aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer bir marka önceden tescilli veya başvurulmuşsa, TÜRKPATENT bunu kimse itiraz etmese bile kendiliğinden tespit eder ve reddeder (SMK m.5/1-ç).
Buradaki eşik yüksektir. "Ayırt edilemeyecek kadar benzer" ifadesi, ortalama tüketicinin iki markayı yan yana gördüğünde bile ayıramayacağı düzeyi anlatır — pratikte neredeyse aynılık.
2) İtiraz üzerine reddedilir: karıştırılma ihtimali
Daha düşük düzeydeki benzerlikler nispi ret nedenidir (SMK m.6/1) ve kural olarak yalnızca önceki hak sahibi itiraz ederse değerlendirilir.
Bunun çok önemli bir sonucu vardır: Kurum'un incelemeyi geçirmesi, benzer marka olmadığı anlamına gelmez. Başvurunuz yayımlanabilir, ardından iki aylık yayıma itiraz süresi içinde bir itirazla karşılaşabilirsiniz.
Benzerlik Ne Zaman "Yeterli" Sayılır?
Değerlendirmede iki eksen arasında bir denge ilişkisi vardır:
| İşaret benzerliği | Mal/hizmet yakınlığı | Olası sonuç |
|---|---|---|
| Çok yüksek | Aynı sınıf, aynı alt grup | Ret ihtimali yüksek |
| Çok yüksek | İlişkili ama farklı sınıf | Değerlendirmeye açık |
| Orta | Aynı alt grup | Değerlendirmeye açık |
| Orta | İlişkisiz sektör | Ret ihtimali düşük |
| Düşük | Aynı sınıf | Ret ihtimali düşük |
Bu tablo bir garanti değil, bir yön göstergesidir: her dosya kendi delilleriyle değerlendirilir. Benzerliğin görsel, işitsel ve kavramsal boyutlarının nasıl ölçüldüğünü, baskın unsur ve bütünsel değerlendirme ilkelerini Karıştırılma İhtimali Nedir? yazımızda ayrıntısıyla ele aldık.
Sık Yapılan Üç Yanlış Varsayım
"Sonuna kelime eklersem farklı olur"
Eklenen kelime tanımlayıcıysa ayırt edicilik katmaz. "ARYA" markası varken "ARYA TEKSTİL" başvurusu benzerliği ortadan kaldırmaz; karşılaştırma baskın unsur olan "ARYA" üzerinden yapılır. Aynı şey "group", "dijital", "market", "store" gibi ekler için de geçerlidir.
"Yazılışı farklı, sorun olmaz"
İşitsel benzerlik tek başına yeterli olabilir. "CLEVER" ile "KLEVER" yazılışta farklıdır ama Türkçe telaffuzda aynı duyulur. Tüketici markayı sözlü tavsiyeyle de öğrenir.
"Logolarımız tamamen farklı"
Bileşik markalarda kelime unsuru, şekil unsuruna göre daha baskın kabul edilir. Tüketici markayı çizgisiyle değil adıyla hatırlar, adıyla arar, adıyla tavsiye eder.
Benzerliğe Rağmen Tescil Almanın Yolları
- Muvafakatname. Önceki marka sahibinin noter onaylı yazılı izni, aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerlik gerekçesiyle verilen reddi aşmanın yoludur. Şartlarını Muvafakatname ile Marka Tescili yazımızda anlattık.
- Kapsamı daraltmak. Çakışma yalnızca belirli mal/hizmetlerdeyse, o kalemleri çıkararak kalan kapsamda tescil mümkün olabilir.
- Kullanım ispatı talebi. İtiraz eden markasını beş yıldan uzun süredir tescilli tutuyor ama kullanmıyorsa, kullanımını ispat etmesini talep edebilirsiniz (SMK m.19). İspatlayamazsa itiraz reddedilir.
- Ayırt edici unsur eklemek. Tanımlayıcı olmayan, özgün bir kelime ya da güçlü bir şekil unsuru eklemek benzerlik değerlendirmesini değiştirebilir.
Riski Başvurudan Önce Görmek
Benzerlik kaynaklı retlerin neredeyse tamamı, başvurudan önce yapılacak bir araştırmayla öngörülebilir. Kritik nokta, araştırmanın birebir aynı adla sınırlı kalmamasıdır: Kurum'un ve itiraz edenlerin baktığı ölçüt görsel ve işitsel yakınlıktır.
Seçtiğiniz sınıflarda benzer marka araştırması yapmak, ödenen harcın iade edilmediği bir süreçte riski önceden görmenin tek yoludur.
Ret gerekçelerinin tamamı için Marka Tescil Başvurusu Neden Reddedilir?, başvurunuza itiraz gelmişse Markama İtiraz Geldi, Ne Yapmalıyım? yazılarımıza bakabilirsiniz.
Benzerlik Değerlendirmesi İçin Destek
Elinizde çakışma ihtimali olan bir marka varsa, kararı tahmine bırakmayın. Marka adınızı ve faaliyet alanınızı paylaşın; marka tescil ekibimiz benzerlik riskini sınıf bazında değerlendirsin.