Avrupa Birliği marka tescili, EUIPO'ya (Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi) yapılan tek başvuruyla 27 üye devletin tamamında geçerli tek bir hak, yani AB markası (EUTM) elde etmek demektir. Hak bütüncüldür: tek bir üye devletteki engel bütün başvuruyu durdurabilir. Tescil 10 yıl geçerlidir ve onar yıllık dönemlerle süresiz yenilenir.
Türk ihracatçısı için karar genellikle iki noktada düğümlenir: başvurunun doğrudan EUIPO'ya mı, yoksa Türk markasına dayanarak Madrid üzerinden mi yapılacağı ve adın AB dillerinden birinde bir engele takılıp takılmayacağı. İkincisini başvurudan önce sizin araştırmanız gerekir. EUIPO benzer markaları kendiliğinden aramaz.
AB Markası (EUTM) Nedir, Ne Sağlar?
AB markası, Avrupa Birliği'nin bütün üye devletlerinde aynı etkiyi doğuran tek ve bölünmez bir marka hakkıdır. Bütüncül (unitary) nitelik, hakkın AB'nin tamamı için tek bir kararla verilmesi, tek bir kayıtta tutulması ve tek işlemle yenilenmesi demektir; AB markası Almanya için verilip Fransa için reddedilemez.
İhracatçı için bunun anlamı somut. AB pazarında birden çok ülkeye satış yapan bir şirket, ülke ülke başvuru yapmak yerine tek dosyayla 27 devlette koruma alır; yenileme, devir ve lisans gibi işlemler de tek kayıt üzerinden yürür. EUIPO'nun açıklamasına göre AB markasının sağladığı haklar, tescilin yayımlandığı tarihten itibaren üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir.
Koruma, AB'nin coğrafi sınırıyla sınırlıdır. İsviçre ve Norveç gibi AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri kapsam dışıdır; Birleşik Krallık da 2021'den beri AB markası kapsamında değildir. Türkiye'deki tescil ise AB'de hiçbir koruma sağlamaz. Korumanın neden ülke ülke alındığını merak ediyorsanız uluslararası marka tescili ve Madrid Protokolü rehberine bakın.
AB Markası Hangi Yollarla Alınır?
AB markası iki yoldan alınır: EUIPO'ya doğrudan başvuru ya da Türkiye'deki marka esas alınarak Madrid sistemi üzerinden Avrupa Birliği'nin belirlenmesi. İki yol da sonunda AB'nin tamamında geçerli korumaya ulaşır; farklar başvuru şartında, temsilde, ücretin para biriminde ve Türk markasına bağımlılıkta ortaya çıkar.
Doğrudan EUIPO başvurusu
Başvuru EUIPO'nun çevrimiçi başvuru formuyla yapılabilir ve Türkiye'de önceden bir başvuru ya da tescil şartı aramaz. Başvuru dili AB dillerinden biri olmalıdır; ayrıca EUIPO'nun beş dilinden (İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, İspanyolca) ilk dilden farklı bir ikinci dil seçilir ve EUIPO, markanın bu ikinci dilde itiraz ya da iptal işlemine konu olabileceğini hatırlatır.
Madrid ile AB belirlemesi
Türkiye'de başvurusu ya da tescili bulunan marka için TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) üzerinden yapılan uluslararası başvuruda Avrupa Birliği belirlenir. EUIPO belirlemeyi bir AB markası başvurusu gibi inceler ve 18 ay içinde ret nedenlerini WIPO'ya bildirebilir. Uluslararası başvuru WIPO formuyla İngilizce, Fransızca ya da İspanyolca yapılır; AB belirlemesinde ayrıca EUIPO dillerinden bir ikinci dil gösterilmesi zorunludur. İki yol yan yana şöyle görünür:
| Ölçüt | Doğrudan EUIPO başvurusu | Madrid ile AB belirlemesi |
|---|---|---|
| Başvuru nereye, nasıl yapılır? | EUIPO'ya, çevrimiçi formla | TÜRKPATENT üzerinden WIPO'ya, AB seçilerek |
| Türkiye'de başvuru şartı | Yok | Var; Türk başvurusu ya da tescili temel markadır |
| Temsil | AEA dışında yerleşik sahip için başvuru ve başvuru ücreti dışındaki bütün işlemlerde AEA'da yerleşik temsilci zorunlu | Genellikle gerekmez; EUIPO'dan geçici ret gelirse AEA'da yerleşik temsilci atanmalı |
| Ücret ve para birimi | EUIPO'ya avro (EUR) | TÜRKPATENT'e Türk lirası, WIPO'ya İsviçre frangı (CHF) |
| Dil | İlk dil AB dillerinden biri; ikinci dil EUIPO'nun beş dilinden biri | İngilizce, Fransızca ya da İspanyolca; ayrıca EUIPO dillerinden bir ikinci dil |
| Türk markasına bağımlılık | Yok | İlk 5 yıl var; temel marka düşerse doğrudan AB markası başvurusuna dönüştürülebilir |
| İtiraz süresi | Yayımdan itibaren 3 ay | EUIPO'daki yeniden yayımdan 1 ay sonra başlayan 3 ay |
Kabaca söylersek: yalnız AB hedefleniyorsa ya da Türk markası itiraz riski taşıyorsa doğrudan başvuru; AB ile birlikte başka Madrid üyesi pazarlar da hedefleniyorsa ve Türk markası sağlamsa Madrid ile AB belirlemesi öne çıkar.
AB Marka Tescili 2026'da Ne Kadar Tutar?
EUIPO'nun ücret sayfasına göre çevrimiçi başvuruda temel ücret tek sınıf için 850 EUR'dur; ikinci sınıf için 50 EUR, üçüncü ve sonraki her sınıf için 150 EUR eklenir. Ücretlerin sınıf sayısına göre dağılımı şöyledir:
- Tek sınıf: 850 EUR
- İki sınıf: 850 + 50 = 900 EUR
- Üç sınıf: 850 + 50 + 150 = 1.050 EUR
- Her ek sınıf: 150 EUR
Temel ücret, başvurunun EUIPO'ya ulaşmasından itibaren bir ay içinde ödenmelidir; EUIPO ücret ödenmeden başvuruyu incelemeye almaz. Başkasının başvurusuna itiraz etmek isteyen taraf ise 320 EUR itiraz ücreti öder. Yenileme ücretinin güncel tutarına başvurmadan önce EUIPO'nun ücret sayfasından bakın. Temsilci ya da vekil hizmet bedeli bu resmî ücretlerin üstüne gelir.
Madrid yolunda maliyet farklı kurulur: TÜRKPATENT 2026 tarifesine göre uluslararası başvurunun WIPO'ya bildirimi 3.850 TL'dir (kalem 02.01.19); WIPO'nun temel ücreti ve AB için belirlenen ücret ise İsviçre frangıyla ödenir ve WIPO'nun ücret hesaplayıcısıyla hesaplanır. İki yolun maliyetini karşılaştırırken hedeflediğiniz diğer ülkeleri de hesaba katmak gerekir; Madrid'in avantajı ancak çok ülkeli bir planda belirginleşir.
Başvurudan Tescile Süreç Nasıl İşler?
Doğrudan başvuruda süreç başvuru, şeklî ve mutlak ret incelemesi, yayım, üç aylık itiraz süresi ve tescil aşamalarından oluşur. Adım adım:
- Başvuru: Marka örneği, başvuru sahibi bilgileri, iki dil ve mal-hizmet listesi girilir. Liste EUIPO'nun önceden kabul edilmiş terimlerinden seçilebilir.
- Ödeme: Temel ücret bir ay içinde ödenir. Ödemeyi başvuruyla birlikte yapan ve önceden kabul edilmiş terimleri kullanan başvurular EUIPO'nun hızlandırılmış (Fast Track) işleminden yararlanabilir.
- Şeklî inceleme: Başvuru tarihi için gereken bilgilerde eksiklik varsa EUIPO uzatılamayan iki aylık süre verir; başvuru tarihi, ödeme dahil bütün zorunlu bilgilerin tamamlandığı gün olur.
- Mutlak ret incelemesi: EUIPO ayırt edicilik, tanımlayıcılık ve benzeri ret nedenlerine bakar; bu aşamayı geçen başvuru yayımlanır.
- Yayım ve itiraz: Yayımdan itibaren üç ay içinde önceki hak sahipleri itiraz edebilir.
- Tescil: İtiraz yoksa ya da itiraz reddedilirse marka tescil edilir ve tescil yayımlanır.
EUIPO benzer markaları kendiliğinden inceler mi?
Hayır. EUIPO, önceki markalarla çatışma gibi nispi ret nedenlerini resen incelemez; bunlar yalnız üçüncü kişilerin itirazı ya da tescilden sonra açılan iptal işlemleriyle gündeme gelir. Türkiye'de ise TÜRKPATENT, aynı ya da aynı türdeki mal ve hizmetlerde aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki markayı kendiliğinden ret nedeni sayar (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, SMK m.5/1-ç).
Bu fark, AB'de araştırma yükünün başvuru sahibinde olduğu anlamına gelir: EUIPO'nun "ses çıkarmaması" yolun açık olduğunu göstermez, itiraz ancak yayımdan sonra gelir. EUIPO talep üzerine ücretsiz bir AB araştırma raporu düzenler; ancak bu rapor önceki AB markası başvurularını ve AB'yi belirleyen uluslararası tescilleri gösterir, üye devletlerin ulusal markalarını kapsamaz.
Türk Şirketleri İçin Temsil Kuralı Nedir?
Avrupa Ekonomik Alanı'nda (AEA) yerleşim yeri ya da işyeri olmayan başvuru sahibi, AB markası başvurusunu yapmak ve başvuru ücretini ödemek dışındaki bütün işlemlerde AEA'da yerleşik bir temsilciyle temsil edilmek zorundadır. Türkiye'de kurulu şirketler ve Türkiye'de yaşayan kişiler bu kapsamdadır.
Uygulamada bu, başvuruyu kendiniz yapsanız bile EUIPO'dan bir eksiklik ya da ret yazısı geldiğinde, itiraza cevap verirken ya da başkasının başvurusuna itiraz ederken temsilci gerektiği anlamına gelir; EUIPO, temsilci atanması için süre verir. Madrid ile AB belirlemesinde ise kural olarak temsilci gerekmez; EUIPO'dan geçici ret gelir ya da Ofisle doğrudan yazışmak gerekirse olağan temsil kuralı uygulanır ve süresi içinde temsilci atanmazsa ret, bildirilen ölçüde kesinleşir.
Bütüncül Yapının Avantajı ve Riski Nedir?
Bütüncül yapı, korumayı tek dosyada toplarken riski de tek dosyada toplar: bir üye devlette ortaya çıkan engel, başvuruyu AB'nin tamamı için durdurabilir.
Tek ülkedeki engel bütün başvuruyu durdurur
Engel iki biçimde gelir. Biri mutlak ret nedenidir: EUIPO'ya göre ret nedeni AB'nin yalnız bir bölümünde bulunsa bile başvuru reddedilir; markanın AB'nin resmî dillerinden yalnız birinde tanımlayıcı ya da ayırt edici nitelikten yoksun olması yeterlidir. Türkçede uydurma görünen bir ad, örneğin "Lunavo", AB dillerinden birinde malı tanımlayan bir kelimeye denk geliyorsa sorun çıkar (ad örnektir). Öteki nispi engeldir. Yalnız bir üye devlette geçerli önceki bir marka hakkına dayanan itiraz, AB markasının tescilini engelleyebilir.
Dönüştürme ile koruma nasıl kurtarılır?
Dönüştürme (conversion), reddedilen AB markası başvurusunun ya da sona eren AB markasının, ret nedeninin geçerli olmadığı üye devletlerde ulusal başvurulara çevrilmesi demektir. Dönüşen ulusal başvurular, AB markası başvurusunun tarihini korur. Böylece örneğin yalnız bir ülkedeki önceki hak yüzünden reddedilen başvuru, diğer ülkelerde aynı tarihle yaşamaya devam edebilir; ancak artık her ülke ayrı bir dosya, ayrı bir ücret ve ayrı bir takip demektir.
Madrid yolunun kendine özgü bir kurtarma aracı daha vardır: Türk temel markası ilk beş yıl içinde düşer ve AB belirlemesi bu yüzden iptal edilirse, uluslararası tescil doğrudan bir AB markası başvurusuna dönüştürülebilir (transformation).
Başvurudan Önce Neler Kontrol Edilmeli?
AB markası tek dosyada 27 ülkenin riskini taşıdığı için başvuru öncesi hazırlığı Türkiye başvurusundakinden geniş tutun. Kontrol listesi:
- EUIPO'nun eSearch plus aracıyla ve ulusal ofisleri bir araya getiren TMview ile AB çapında benzer kayıtları tarayın. Araçların neyi kapsadığı yurt dışında marka sorgulama rehberinde.
- Markanın başlıca AB dillerinde tanımlayıcı, olumsuz ya da yaygın bir anlamı olup olmadığına bakın.
- Listeyi açık, kesin ve gerçek iş planına göre kurun. EUIPO, geniş listelerin itiraz ve iptal ihtimalini belirgin biçimde artırdığını belirtir; yöntemi mal ve hizmet listesi nasıl hazırlanır yazısında bulabilirsiniz.
- Rüçhan takvimini kaçırmayın. Türkiye'deki ilk başvurudan itibaren altı ay içinde yapılan AB başvurusunda Paris Sözleşmesi'ne dayanan rüçhan talep edilebilir; EUIPO Yönergelerine göre talep başvuruyla birlikte ya da aynı gün sunulur, destekleyici belgeler başvurudan itibaren üç ay içinde verilir. Ayrıntılar rüçhan hakkı yazısında.
- Bir üye devlette tescilli aynı markanız varsa AB markasında o tescilin kıdemini (seniority) talep edebilirsiniz. Böylece ulusal tescili yenilemeseniz bile önceki haklarınızı korursunuz.
- Yalnız bir AB ülkesine satış yapıyorsanız ulusal başvuru daha uygun olabilir; Almanya örneğini Almanya'da marka tescili yazısında karşılaştırdık.
Brexit Sonrası Birleşik Krallık AB Markasına Dahil mi?
Hayır. Birleşik Krallık 2021'den beri AB markası kapsamında değildir; bugün yapılan bir AB markası başvurusu Birleşik Krallık'ta hiçbir koruma sağlamaz. AB ve Birleşik Krallık'a birlikte satış yapan bir şirketin iki ayrı tescile ihtiyacı vardır: AB markası ve Birleşik Krallık markası.
Birleşik Krallık için ayrı başvuru doğrudan ulusal ofise ya da Madrid üzerinden yapılabilir. İki tescilin yenileme tarihleri farklı olacağından portföy takvimi buna göre kurulmalıdır. Birleşik Krallık sisteminin işleyişini İngiltere'de marka tescili rehberinde ayrıca ele aldık.
Tescilden sonra AB markasının ömrü 10 yıldır. EUIPO, süre bitiminden altı ay önce marka sahibine ve temsilcisine yenileme bildirimi gönderir; ancak bu bildirimin gelmemesi sürenin bitmesini engellemez. Yenileme takibi bu yüzden marka sahibinin sorumluluğundadır.
27 Ülkeyi Tek Dosyaya Koymadan Önce
Bütüncül yapı AB markasını hem cazip hem kırılgan kılıyor: tek dosya 27 ülkeyi korur, tek ülkedeki engel de 27 ülkenin tescilini durdurabilir. Bu yüzden asıl iş başvurudan önce yapılır. AB çapında araştırma ve dil kontrolü yapılmadan gönderilen bir başvuruda itirazı ancak yayımdan sonra öğrenirsiniz. Yol ne olursa olsun, yenileme takibini de EUIPO'nun bildirimine bırakmayın.
AB marka tescili dosyalarında doğrudan EUIPO başvurusu ile Madrid üzerinden AB belirlemesi arasındaki seçimi, başvuru öncesi araştırmayı ve liste kurgusunu Webx üstlenir. Dosyada TÜRKPATENT nezdinde yetkili marka vekilleri görev alır; EUIPO önündeki işlemler için AEA'da yerleşik temsilcilerle koordinasyon kurulur. Marka adını, hedef ülkeleri ve varsa Türkiye başvuru numarasını iletişim sayfasına bırakabilirsiniz.
