Anonim şirket marka tescili, başvurunun şirketin ticaret unvanı ve vergi numarasıyla, şirketi temsile yetkili kişiler ya da bir marka vekili aracılığıyla TÜRKPATENT'e (Türk Patent ve Marka Kurumu) yapılmasıdır; adımlar ve resmî ücretler diğer başvuru sahipleriyle aynıdır. Anonim şirkette asıl karar, grup içinde markanın hangi şirket adına tescil edileceği ve diğer şirketlerin onu hangi dayanakla kullanacağıdır.
Başvurunun kendisi rutin bir iş. Zor olan, aynı adı kullanan birkaç grup şirketinden hangisinin sahip olacağına ve diğerlerinin hangi belgeyle kullanacağına karar vermek. Bu karar bir satış, birleşme ya da kredi görüşmesine kadar ertelenirse sicil kayıtları o masada sorgulanır.
Anonim Şirket Adına Marka Başvurusu Nasıl Yapılır?
Başvuru, anonim şirketin kendisi başvuru sahibi olarak gösterilerek EPATS üzerinden yapılır; başvuru sahibi alanına şirketin ticaret sicilindeki tam unvanı ("Anonim Şirketi" ibaresi dâhil) ve vergi numarası yazılır. Ön araştırmadan tescile kadar adımlar limited şirketlerle aynıdır. Akışın tamamı için limited şirket marka tescili rehberini izleyebilirsiniz.
Resmî ücretler başvuru sahibinin türüne göre değişmez. TÜRKPATENT 2026 tarifesine göre ilk iki sınıfın her biri 2.820 TL (02.01.01–02.01.02), üçüncü ve sonraki her sınıf 3.150 TL (02.01.28), tescil ücreti 7.010 TL'dir (02.01.03). Bunlar 2026 tutarları; yıl değiştiğinde ödeme öncesi tarifeye yeniden bakın.
Başvuruyu kim onaylar, kim yürütür?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.160/2'ye göre tüzel kişiler, yetkili organlarının tayin ettiği gerçek kişi ya da kişilerce temsil edilir. Başvuru formunu bu kişiler imzalar ya da işlemi şirketin yetkilendirdiği marka vekili yürütür. Yönetmelik, yönetim kurulu kararını başvuru formuna eklenecek belgeler arasında saymaz (Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.6); kararın şirket içinde nasıl alınacağı şirketin kendi yetki düzenine bağlıdır.
Kurumsal yapılarda sorun genellikle yetki değil, dağınıklıktır. Pazarlama yeni bir ürün adını kullanmaya başlar, hukuk ve vekil bunu lansmandan sonra öğrenir. Basit bir iç onay akışı bunu önler:
- Talep: Ürün, pazarlama ya da yatırım birimi yeni adı, logoyu ya da sloganı, kullanılacağı mal ve hizmetlerle birlikte bildirir.
- Araştırma: Ad, aynı ve benzer markalar yönünden taranır; risk düzeyi yazılı olarak raporlanır.
- Sahip kararı: Markanın grubun hangi şirketi adına tescil edileceği belirlenir.
- Onay: Şirketin yetki düzenine göre yetkili kişi ya da kurul başvuruyu, kapsamı ve bütçeyi onaylar.
- Başvuru ve kayıt: Başvuru yapılır; başvuru numarası, sınıflar ve kritik tarihler şirketin marka envanterine işlenir.
Grup Şirketlerinde Marka Hangi Şirket Adına Tescil Edilmeli?
Çoğu grupta en sağlıklı yapı, markaların tek bir şirkette (ana şirket ya da bu iş için ayrılmış bir marka şirketi) toplanması ve diğer grup şirketlerinin onları yazılı lisansla kullanmasıdır. Tek doğru model bu değil. Grubun yapısına göre üç seçenek öne çıkar:
| Model | Nasıl işler? | Güçlü yanı | Riski | Uygun olduğu durum |
|---|---|---|---|---|
| Merkezî sahiplik + grup içi lisans | Markalar ana şirket ya da marka şirketi adına; faaliyet şirketleri lisansla kullanır | Tek envanter, tek yenileme takvimi, tutarlı izleme ve itiraz kararı | Lisanslar yazılmazsa kullanımın dayanağı belirsizleşir | Ortak çatı markası taşıyan gruplar |
| Her şirket kendi markası | Her faaliyet şirketi kullandığı markayı kendi adına tescil ettirir | Şirket satışı ya da ayrılmasında marka kendiliğinden şirketle gider | Dağınık sahiplik, tekrar eden başvurular, kaçan süreler | Birbirinden bağımsız iş kolları, satışı planlanan şirketler |
| Karma model | Çatı markası merkezde; yalnız o şirkete özgü ürün markaları faaliyet şirketinde | Çatı markası korunurken iş kolları esnek kalır | Sınırlar yazılmazsa hangi markanın kimde olduğu karışır | Çatı markası altında farklı sektörlerde çalışan gruplar |
Merkezî modelde sahip şirketin markanın kapsadığı her alanda kendisinin ticaret yapması gerekmez. SMK, başvuru hakkını fiilî faaliyete bağlamaz (m.3); tescilden sonra beklenen ise beş yıl içinde ciddi kullanımdır (m.9/1). Marka sahibinin izniyle yapılan kullanım sahibin kullanımı sayıldığı için (m.9/3), markayı lisansla kullanan grup şirketi bu şartı ana şirket adına da karşılar. Şirketin satılması ya da gruptan çıkması öngörülüyorsa, o şirkete özgü markaların baştan onun adına tescil edilmesi sonraki devir işlemini ortadan kaldırır.
Grup İçi Marka Lisansı Nasıl Kurulur?
Grup içi lisans, marka sahibi grup şirketinin, markayı aynı gruptaki başka bir şirkete mülkiyeti devretmeden kullanma izni vermesi demektir. SMK m.24'e göre marka, tescil edildiği mal ve hizmetlerin bir kısmı ya da tamamı için lisans konusu olabilir; lisans inhisari ya da inhisari olmayan şekilde verilir ve sözleşmede aksi yazılmamışsa inhisari değildir. Lisans alan, sözleşmede izin verilmedikçe lisansı devredemez ve alt lisans veremez (m.24/3); lisans veren ise lisans alanın mal ve hizmet kalitesini güvenceye alacak önlemleri almakla yükümlüdür (m.24/4).
Hukuki işlemler yazılı şekle tabidir (m.148/4). Lisans taraflar arasında yazılı sözleşmeyle kurulur; sicile kayıt, lisanstan doğan hakların iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi içindir (m.148/5). Kayıt için Yönetmelik m.20, tarafların imzasını taşıyan ve lisansa konu mal ve hizmetleri, tescil numarasını, marka adını ve varsa lisans bedeli ile süresini gösteren sözleşmeyi ister. 2026 tarifesinde lisans kaydı ve lisans yenileme ücreti 9.870 TL'dir (02.01.09). Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa inhisari lisans alan grup şirketi, tecavüz hâlinde marka sahibinin açabileceği davaları kendi adına açabilir (m.158/1).
Grup içi lisansta, sıradan bir lisanstan farklı olarak şu dört konu mutlaka yazılmalıdır:
- Lisans alan şirket satılır ya da gruptan çıkarsa lisansın kendiliğinden sona erip ermeyeceği ve geçiş süresi.
- Bayilere, franchise alanlara ya da fason üreticilere alt lisans verme yetkisinin kimde olduğu.
- Marka kullanım kılavuzu ve kalite denetiminin hangi şirketçe yürütüleceği.
- Fatura, ambalaj ve reklam örneklerinin, kullanım ispatı gerektiğinde sunulmak üzere marka sahibine düzenli iletilmesi.
Sözleşmenin diğer maddeleri (bedel modeli, denetim, fesih sonrası) her lisansta ortaktır; bunları marka lisans sözleşmesi rehberi ayrıntılı olarak ele alır.
Ana Marka, Alt Markalar ve Ürün Adları Nasıl Korunur?
Her ayrı işaret ayrı başvuru demektir: SMK m.11/2'ye göre her başvuruyla yalnız bir markanın tescili istenebilir. Bu nedenle ana marka, alt markalar, ürün serisi adları ve kalıcı sloganlar için kapsam kararı tek tek verilmelidir. Ölçüt basit: yatırım yapılacak, yıllarca kullanılacak ya da lisansa konu olacak her ad tescil edilir. Birkaç aylık kampanya ifadeleri ise çoğu zaman bu yatırımı gerektirmez.
Kurumsal marka bütçesini en çok sınıf seçimi belirler. Her gereksiz sınıf başvuru ve yenileme maliyeti doğurur, tescilden itibaren beş yıl içinde kullanılmayan kapsam ise iptal talebine açık hâle gelir (m.9/1). Sınıf sayısını iş planına göre belirlemenin yöntemini marka kaç sınıfta tescil edilmeli yazısında anlattık.
Envanter, boşluk analizi, takvim ve marka mimarisi gibi stratejik konular tek bir başvurunun değil, portföyün meselesidir. Anonim şirketlerde markalar zamanla farklı grup şirketlerine ve kurucuların adlarına dağılır; dağınıklığı toparlamanın yolunu marka portföy yönetimi rehberinde ayrıntılı olarak ele aldık.
Marka Rehin, Birleşme ve Satın Almada Nasıl Kullanılır?
Marka, anonim şirketin finansman ve yeniden yapılanma işlemlerinde bağımsız bir değer olarak kullanılabilir. SMK m.148/1'e göre marka hakkı devredilebilir, lisans konusu olabilir, rehin verilebilir, teminat olarak gösterilebilir ve haczedilebilir; bu işlemler işletmeden bağımsız yapılabilir (m.148/2). Sık karşılaşılan işlemlerin 2026 resmî kayıt ücretleri şöyledir:
| İşlem | Sicil kaydının dayanağı | 2026 resmî ücret |
|---|---|---|
| Grup içi ya da grup dışı lisans | İmzalı lisans sözleşmesi | 9.870 TL (02.01.09) |
| Rehin | Rehin sözleşmesi | 6.010 TL (02.01.10) |
| Birleşme, bölünme, ayni sermaye | Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi bilgisi ya da belgesi | 4.360 TL (02.01.07) |
| Grup şirketleri arasında devir | Noter onaylı devir sözleşmesi | 5.960 TL (02.01.06) |
| Unvan ya da tür değişikliği | Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi bilgisi ya da belgesi | Tarifede ayrı kalem yok |
Rehin ve teminat
Marka rehni, markanın bir borcun güvencesi olarak alacaklıya bağlanması demektir. Rehin, rehin sözleşmesi ve ücretle sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır; kaydedilen rehinler ayrıca 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uyarınca kurulan Rehinli Taşınır Siciline bildirilir (Yönetmelik m.127). SMK yazılı şekli şart koşar; noter onayını açıkça yalnız devir sözleşmesi için arar (m.148/4).
Rehin, markanın devrine engel değildir; ama yenileme ücretinin ödenmemesi hâlinde hakkın sona ermesini de engellemez (Yönetmelik m.127/5). Bu yüzden kredi veren taraf, yenileme takvimini sözleşmede güvenceye almak ister. Marka sahibi de sicile kayıtlı hak sahiplerinin izni olmadan marka hakkından vazgeçemez (SMK m.28/4).
Birleşme, bölünme ve tür değişikliği
Birleşme ya da bölünme sonucunda markanın sahibi olan tüzel kişi değişebilir. Bu değişiklik, talep formu ve işlemin yayımlandığı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi bilgisi ya da belgesiyle sicile kaydettirilir (Yönetmelik m.125/4); TÜRKPATENT tarifesinde "birleşme, bölünme veya ayni sermaye koyma borcu gibi yapısal değişikliklere ilişkin işlem" kalemi 2026'da 4.360 TL'dir (02.01.07). Unvan ya da tür değişikliğinde ise sahip aynı kalır, yalnız sicildeki bilgiler güncellenir. Bu kaydın adımları marka sahibinin unvanı değişirse tescil ne olur rehberinde.
Satın alma ve yatırım öncesi inceleme
Bir şirketi ya da iş kolunu satın alırken markaların gerçekten hedef şirket adına kayıtlı olup olmadığı, kapsamı, kullanım durumu ve üzerindeki lisans, rehin ve haciz kayıtları ayrı ayrı doğrulanmalıdır. Kontrol listesini şirket satın almada fikri mülkiyet durum tespiti yazısında bulabilirsiniz. Bedel pazarlığına veri gerekiyorsa marka değerleme yazısındaki yaklaşımlar işinize yarar.
Anonim Şirket Marka Portföyü Nasıl İzlenir?
Büyük portföylerde haklar çoğunlukla kaçırılan bir süre yüzünden kaybedilir. Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanan benzer bir başvuruya yayımdan itibaren iki ay içinde itiraz edilmezse (SMK m.18) o başvuru tescile ilerleyebilir; koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yenileme yapılmazsa ek süre ve ek ücret gündeme gelir (m.23).
Webx'in marka izleme hizmeti, portföydeki markalara benzer yeni başvuruları yayımlanan her yeni bültende tarar ve birden fazla markayı tek düzende izler. İzlemenin yanında yılda bir kez envanter, sahiplik, kullanım arşivi ve bütçe gözden geçirilmelidir; kullanım kanıtları özellikle önemlidir, çünkü en az beş yıldır tescilli bir markaya dayanarak itiraz ettiğinizde başvuru sahibi, önceki beş yıldaki kullanımınızın ispatını isteyebilir (m.19/2). Çeyrek bazında takvimi yıllık fikri mülkiyet kontrolü rehberinde bulabilirsiniz.
Grup İçinde Sahipliği Yazıya Dökmek
Anonim şirkette başvurunun kendisi başka şirketlerden farklı değil; fark, grup içindeki sahiplik kararında. Merkezî ya da karma modelde markayı kullanan her grup şirketinin elinde yazılı bir lisans olsun ve bu lisans üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için sicile kaydedilsin. Satılması ya da gruptan çıkması öngörülen bir şirketin markalarını ise baştan o şirket adına başvurun.
Grubunuzun şirket yapısını ve kullandığınız markaların listesini iletişim sayfamızdan gönderirseniz sahiplik ve kayıt planını bu tabloya göre çıkarabiliriz. Kurumsal marka tescili tarafında, başvurunun hangi grup şirketi adına yapılacağının belirlenmesinden lisans, rehin ve yapısal değişiklik kayıtlarının takibine kadar işlemleri marka vekili olarak üstleniyoruz.
