Kullandığınız marka adını bir başkası tescil ettirdiyse üç yoldan biri açık olabilir. Hangisinin işleyeceği, üç soruya verdiğiniz cevaba bağlıdır:
- Adı ondan önce mi kullanıyordunuz? → Hükümsüzlük (önceki hak)
- Tescilden bu yana beş yıl geçti ve marka kullanılmıyor mu? → Kullanmama nedeniyle iptal
- Tescil eden sizinle iş ilişkisi olan biri mi? → Kötü niyet / ticari vekil hükmü
Hiçbiri geçerli değilse tescil ayakta kalır ve bu durumda strateji, marka adını değiştirmek ya da tescil sahibiyle anlaşmak olur.
Yol 1: Önceki Kullanıma Dayanan Hükümsüzlük
Tescilsiz de olsa, ticaret sırasında kullandığınız ve üzerinde önceki bir hak edindiğiniz bir işaret, sonraki tescilin hükümsüzlüğünü talep etmenizin dayanağı olabilir (SMK m.6/3 ve m.25).
İspat etmeniz gerekenler:
- Kullanımın karşı tarafın başvuru tarihinden önce başladığı
- Kullanımın ticaret sırasında ve marka işlevi görecek biçimde olduğu — yani ürün/hizmeti ayırt etmeye yaradığı
- Kullanımın yerel ve sınırlı bir düzeyi aştığı
En işe yarayan deliller tarihlidir: faturalar, sözleşmeler, katalog ve ambalaj görselleri, reklam faturaları, web arşiv kayıtları, sosyal medya gönderi tarihleri, alan adı tescil tarihi.
Sessiz kalma tuzağı
Bu yolda kritik bir süre kuralı vardır: marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde beş yıl boyunca sessiz kalırsa, sonraki tescil kötü niyetli olmadıkça hükümsüzlük gerekçesini artık ileri süremez (SMK m.25/6).
Pratik sonuç: durumu fark ettiğiniz anda kayıt altına alın ve harekete geçin. Beklemek, elinizdeki en güçlü kozu zamanla eritir.
Yol 2: Kullanmama Nedeniyle İptal
Tescil edilmiş bir marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde tescil edildiği mal ve hizmetlerde ciddi biçimde kullanılmazsa ya da kullanıma beş yıl kesintisiz ara verilirse iptal edilebilir (SMK m.26).
Bu yol, markayı fiilen kullanmayan ama tescili elinde tutan taraflara karşı etkilidir. Önemli usul değişikliği: 10 Ocak 2024'ten itibaren iptal talepleri mahkemeye değil TÜRKPATENT'e yapılır.
İspat yükü burada tersine döner: kullanıldığını gösterme yükü marka sahibindedir. Kapsamı Marka Kullanım Zorunluluğu: 5 Yıl Kuralı yazımızda ele aldık.
Kısmi iptal de mümkündür: marka bazı sınıflarda kullanılıp bazılarında kullanılmıyorsa, yalnızca kullanılmayan kalemler bakımından iptal istenebilir. Sizin ihtiyacınız olan sınıf o kapsamdaysa bu yeterli olabilir.
Yol 3: Kötü Niyet ve Ticari Vekil Hükmü
Tescil eden kişi sizinle bir iş ilişkisi içindeyse — eski ortağınız, distribütörünüz, acenteniz, tedarikçiniz ya da çalışanınızsa — iki özel dayanak devreye girer:
- Ticari vekil/temsilci hükmü (SMK m.6/2): Marka sahibinin izni olmadan ticari vekil veya temsilci adına yapılan başvuru, haklı bir sebep gösterilmedikçe reddedilir; tescil edilmişse hükümsüzlüğü istenebilir.
- Kötü niyet: Başvurunun ticari dürüstlükle bağdaşmayan bir amaçla yapıldığı gösterilebilirse hükümsüzlük gerekçesi olur. Kötü niyetli tescillerde sessiz kalma yoluyla hak kaybı da işlemez.
Bu yolda delil, ilişkinin kendisidir: sözleşmeler, yazışmalar, e-postalar, sipariş kayıtları, ortaklık belgeleri. İlişkinin varlığı ve karşı tarafın markanızı bildiği ortaya konabiliyorsa dosya belirgin biçimde güçlenir.
Karar Tablosu
| Durumunuz | Açık yol | Nereye |
|---|---|---|
| Adı ondan önce kullanıyordunuz, belgeniz var | Hükümsüzlük davası | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi |
| Tescilden 5 yıl geçti, marka kullanılmıyor | Kullanmama nedeniyle iptal | TÜRKPATENT |
| Tescil eden eski iş ortağınız/distribütörünüz | Hükümsüzlük (m.6/2, kötü niyet) | Mahkeme |
| Marka henüz bültende yayımlanmış, 2 ay dolmamış | Yayıma itiraz | TÜRKPATENT |
| Hiçbiri yok | Anlaşma ya da ad değişikliği | — |
Marka Henüz Tescil Edilmediyse
Başvuru bültende yayımlandıysa ve iki aylık süre dolmadıysa, en hızlı ve en düşük maliyetli yol yayıma itirazdır. Bu aşamayı kaçırdıktan sonra kalan yollar (dava, iptal) belirgin biçimde daha uzun ve maliyetlidir.
Bu yüzden marka izleme, tescil kadar önemli bir korumadır: Marka İzleme (Bülten Takibi) Neden Şart?
Bu Arada Kendi Markanızı Tescil Ettirin
Süreç ne yönde ilerlerse ilerlesin, kendi başvurunuzu yapmak stratejik olarak doğrudur: sıra hakkınızı kurar, ihtilaf çözülürse süreci hızlandırır ve pazarlıkta konumunuzu güçlendirir.
Başvurudan önce hangi sınıflarda çakışma olduğunu görmek için mevcut markaları kontrol edin; çakışma yalnızca belirli sınıflardaysa kapsam kurgusuyla ilerlemek mümkün olabilir.
Durumunuzu Değerlendirelim
Hangi yolun açık olduğu, tarihlere ve elinizdeki belgelere göre belirlenir; süre kuralları da hızla işler. Kullanım delillerinizi ve karşı tarafın tescil bilgilerini paylaşın; hukuki koruma ekibimiz hangi yolun gerçekçi olduğunu değerlendirsin.
Markanız tescilli ve bir başkası izinsiz kullanıyorsa, farklı bir süreç işler: Markamı Başkası Kullanıyor, Ne Yapmalıyım?