Marka Devredilebilir mi? Devir, Miras, Lisans ve Rehin

Marka devredilebilir mi sorusunun kısa cevabı evettir: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.148'e göre tescilli marka da marka başvurusu da işletmeden bağımsız olarak devredilebilir, miras yoluyla geçer; lisans, rehin, teminat ve haciz konusu olabilir. Devir sözleşmesi noter onayıyla geçerli olur; işlem TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) siciline kaydedildiğinde iyiniyetli üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebilir.

Aşağıda markanın el değiştirebileceği yolların karşılaştırma tablosu, her birinde mülkiyetin değişip değişmediği, gereken temel belge ve 2026 kayıt ücreti, kanunun şekil ve önalım kuralları, devrin ve diğer tasarrufların sınırlandığı durumlar, devir ile lisans arasındaki karar listesi ve devralmadan önce yapılacak kontroller yer alıyor.

Marka Hangi Yollarla El Değiştirebilir?

SMK m.148/1, sınai mülkiyet hakkının devredilebileceğini, miras yoluyla intikal edebileceğini, lisans konusu olabileceğini, rehin verilebileceğini, teminat olarak gösterilebileceğini ve haczedilebileceğini sayar; m.148/2 bu işlemlerin işletmeden bağımsız yapılabileceğini, m.148/8 de aynı kuralların başvurulara uygulanacağını ekler. Yani marka, satıldığı işletmeyle birlikte gitmek zorunda değildir ve henüz tescil edilmemiş bir başvuru da el değiştirebilir.

Bu yolların bir kısmı mülkiyeti geçirir, bir kısmı yalnızca kullanım ya da güvence hakkı kurar:

Tablodaki tutarlar TÜRKPATENT 2026 marka işlem ücretleri tarifesinden alınmıştır; tarife her yıl güncellenir ve noter masrafı ile vekil hizmet bedeli bu tutarlara dahil değildir. Senaryolara göre toplam maliyeti marka devri ücreti 2026 yazısında hesapladık.

Tablodaki kavramlar şöyle ayrılır. Devir, marka üzerindeki hakkın sözleşmeyle başka bir gerçek ya da tüzel kişiye kalıcı olarak geçirilmesi demektir; devirle, marka tescilinden doğan ve münhasıran sahibine ait haklar (m.7/2) devralana geçer. Lisans, mülkiyet sahibinde kalmak üzere markanın kullanımına izin verilmesidir. Rehin ise markanın bir borca güvence olarak bağlanmasıdır. Haciz de bu listenin parçasıdır: Yönetmelik m.126'ya göre marka işletmeden bağımsız olarak haczedilebilir, haciz sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır.

İki olay ise el değiştirme sayılmaz. Marka şirket adına tescilliyse şirketin paylarının satılması sahibi değiştirmez; sahip aynı tüzel kişidir (ayrıntı limited şirket marka tescili rehberinde). Unvan ya da tür değişikliği de devir değildir; sicildeki bilgilerin güncellenmesini gerektirir (Yönetmelik m.128) ve 2026 tarifesinde bunun için ayrı bir kalem bulunmuyor. Bu ayrımı şirket unvanı değişince marka tescili değişir mi yazısında açtık.

Devir İçin Kanun Hangi Şekli Arar?

SMK m.148/4'e göre hukuki işlemler yazılı şekle tabidir ve devir sözleşmelerinin geçerliliği noter onayına bağlıdır. Sicil kaydı ise geçerlilik değil, üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilirlik şartıdır.

Noter onayı neden şart?

Noter onayı devirde kurucu şarttır: onaysız bir protokol, bedel ödenmiş olsa bile markanın mülkiyetini geçirmez. Lisans ve rehin gibi diğer hukuki işlemler için kanun yazılı şekli arar; noter onayını açıkça yalnız devir sözleşmesi için şart koşar. Sözleşme yabancı dildeyse sicil kaydı için yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesi de sunulur (Yönetmelik m.125/1). Yerleşim yeri yurt dışında olan taraflar TÜRKPATENT nezdinde ancak marka veya patent vekiliyle temsil edilir (SMK m.160/3).

Sözleşmenin hazırlanması, noter ve EPATS başvurusu adımlarını marka devri nasıl yapılır rehberinde, aşamaların takvimini marka devri ne kadar sürer yazısında bulabilirsiniz.

Sicile kaydedilmeyen işlem ne olur?

Hukuki işlemler, taraflardan birinin talebi, ücretin ödenmesi ve Yönetmelikteki diğer şartların yerine getirilmesiyle sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır; sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (m.148/5). Kayıtsız bir devir taraflar arasında geçerlidir, ama sicile güvenerek işlem yapan iyiniyetli kişilere karşı devralanı korumaz. Bunun tek istisnası ortak marka ve garanti markasıdır: bu markaların devri ve ortak marka için lisans verilmesi ancak sicile kayıtla geçerlidir (m.148/7).

Markanın Bir Kısmı ya da Payı Devredilebilir mi?

Evet. Marka, tescil edildiği mal ve hizmetlerin tümü ya da bir kısmı için devredilebilir (m.148/6); birden fazla sahibi olan markada ise her paydaş kendi payını devredebilir, ama diğer paydaşların önalım hakkı vardır (m.148/3).

Kısmi devir

Kısmi devirde devredilen mal ve hizmetler ile sınıf numaraları devir sözleşmesinde belirtilmelidir. Devredilen kısım için devralan adına yeni tescil numarasıyla yeni bir dosya açılır; ancak korumanın başladığı tarih ve koruma süresi değişmez (Yönetmelik m.125/3). Kanun kısmi devri sınıflara değil mal ve hizmetlere bağlar; bu yüzden bölmenin bütün sınıflar üzerinden yapılması zorunlu değildir.

Paydaşın payını satması ve önalım hakkı

Paydaşlardan biri payını tamamen ya da kısmen üçüncü kişiye satarsa, satış alıcı ya da satıcı tarafından diğer paydaşlara bildirilir. Önalım hakkı, satışın bildirildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl geçmekle düşer; taraflar anlaşamazsa hak, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır ve cebri artırmayla satışlarda kullanılamaz (m.148/3). Paylı sahipliğin işleyişini ve protokolde yazılması gerekenleri marka birden fazla kişiye devredilebilir mi yazısında ele aldık.

Marka Mirasçılara Nasıl Geçer?

Gerçek kişi adına tescilli marka, sahibinin ölümüyle mirasçılarına geçer; bunun için devir sözleşmesi gerekmez. İntikalin sicile kaydı için talep formu, mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ya da noter onaylı örneği ve ücretin ödendiğini gösteren bilgi sunulur (Yönetmelik m.129); 2026 tarifesinde miras yoluyla intikal kaydı 5.550 TL'dir (02.01.08).

Mirasçılar birden fazlaysa marka birden çok kişiye ait olur. Bu durumda marka vekili atanmamışsa geri çekme ve vazgeçme dışındaki tüm Kurum işlemlerini, hak sahiplerinin ortak temsilci olarak atadığı kişi yürütür; atama yapılmazsa formda adı ilk sırada yazılan hak sahibi ortak temsilci kabul edilir (SMK m.147/1). Şirket adına tescilli markada ise marka şirkette kalır, mirasçılara ölen ortağın payı geçer. Elbirliği mülkiyeti, vasiyet ve mirasçının kontrol listesini marka miras kalır mı yazısında ayrıntılı anlattık.

Devir ve Diğer Tasarruflar Hangi Durumlarda Sınırlanır?

Marka kural olarak serbestçe devredilebilir; kanun ise beş durumda devri ya da markayla ilgili diğer tasarrufları yasaklar veya ek şarta bağlar:

• Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı: Bu haklar lisans, devir, intikal, haciz ve benzeri hukuki işlemlere konu olamaz, teminat olarak da gösterilemez (m.148/1).
• Ortak marka ve garanti markası: Devir, sicile kayıt hâlinde geçerlidir (m.148/7).
• Lisans alanın hakkı: Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans alan, lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devredemez ve alt lisans veremez (m.24/3).
• Kayıtlı hak sahiplerinin izni: Sicile kaydedilmiş rehin ya da lisans sahiplerinin izni olmadıkça marka sahibi marka hakkından vazgeçemez (m.28/4).
• Yetkisiz tasarruf: Yetkisi olmadığı hâlde başkasının markasını devreden, lisans ya da rehin veren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır (m.30/3).

Devir mi, Lisans mı?

Kalıcı bir el değiştirme istiyorsanız devir, mülkiyeti elinizde tutup gelir ya da büyüme modeli kurmak istiyorsanız lisans doğru araçtır. Karar için şu ölçütlere bakın:

• Mülkiyet: Markayla bağınızı tamamen koparacaksanız devir; markayı ileride geri almak ya da başka alanlarda kullanmak istiyorsanız lisans.
• Gelir: Tek seferlik bedel devirle, süreklilik gösteren gelir lisans bedeliyle elde edilir.
• Kontrol: Lisansta marka sahibi kaliteyi güvenceye alacak önlemleri alır (m.24/4); devirden sonra böyle bir kontrol kalmaz.
• Kullanım zorunluluğu: Lisans alanın kullanımı sahibin kullanımı sayılır (m.9/3); kullanmadığınız bir sınıfı lisanslamak, beş yıllık kullanım şartı (m.9/1) bakımından da işe yarar.
• Geri dönüş: Lisans süresi bitince kullanım hakkı sona erer; devir ise yeni bir devir sözleşmesi olmadan geri alınamaz.

Lisansı kurarken sözleşmede yazılması gereken maddeleri marka lisans sözleşmesi rehberi ayrıntılı olarak ele alır.

Devralmadan Önce Neler Kontrol Edilmeli?

Devralan, markayı sicildeki bütün kayıtlarıyla birlikte alır; bu yüzden imzadan önce sicil örneği incelenmelidir. Yönetmeliğe göre haciz ve rehin markanın devrine engel değildir (m.126, m.127), yani bu kayıtlar devirden sonra da sicilde durur. Asgari kontrol sırası şudur:

1. Sahip: Sicildeki sahibin devreden kişiyle aynı olup olmadığı; unvan ya da tür değişikliği varsa sicile işlenip işlenmediği.
2. Durum ve kapsam: Markanın tescilli mi başvuru aşamasında mı olduğu, koruma bitiş tarihi ve devralınacak mal ve hizmetlerin gerçekten kapsamda olup olmadığı.
3. Kullanım: Tescilden itibaren beş yıl içinde ciddi kullanım olup olmadığı; kullanılmayan marka iptal talebine açıktır (m.9/1).
4. Uyuşmazlıklar: Devam eden itiraz, iptal, hükümsüzlük ya da tecavüz dosyaları.
5. Kayıtlı haklar: Sicildeki lisans, rehin, haciz ve tedbir kayıtları.

Yirmi maddelik ayrıntılı listeyi marka satın alırken nelere dikkat edilmeli yazısında bulabilirsiniz.

Sonuç

• Marka devredilebilir mi sorusunun cevabı evettir: SMK m.148'e göre marka ve marka başvurusu işletmeden bağımsız olarak devredilebilir, miras yoluyla geçer, lisans, rehin, teminat ve haciz konusu olabilir.
• Devir sözleşmesi yazılı olmalı ve noterde onaylanmalıdır; noter onayı geçerlilik şartıdır.
• Sicile kaydedilmeyen işlemler iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez; ortak ve garanti markasında kayıt geçerlilik şartıdır.
• Kısmi devirde yeni dosya açılır ama koruma süresi değişmez; paydaşın payını satmasında diğer paydaşların önalım hakkı vardır.
• 2026 kayıt ücretleri: devir 5.960 TL, yapısal değişiklik 4.360 TL, intikal 5.550 TL, lisans 9.870 TL, rehin 6.010 TL; tarife her yıl güncellenir.

Markanızın el değiştirmesini güvenle planlayalım mı?

Webx'in marka devri hizmeti; sicil ön incelemesini, işlemin türüne göre gereken belgelerin belirlenmesini, sözleşmenin sicil gereklerine uygun hazırlanmasını ve devir ya da miras yoluyla intikal kaydının TÜRKPATENT nezdinde marka vekili sıfatıyla takibini kapsar. Marka numaranızı ve planladığınız işlemi iletişim sayfamızdan iletin; hangi yolun size uygun olduğunu birlikte netleştirelim.