Evet, şirket kurmadan marka tescili yapılabilir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.3 başvuru hakkını şirket, vergi kaydı ya da ticari faaliyet şartına bağlamaz; Türk vatandaşı bir gerçek kişi markayı kendi adına başvurabilir. Şirket kurulduğunda marka noter onaylı sözleşmeyle şirkete devredilebilir ya da sizde kalıp şirkete lisansla kullandırılabilir.
Aşağıda bireysel başvurunun kimler için mantıklı olduğu, başvuruda neyin gerektiği, şirket kurulunca seçilebilecek üç yolun karşılaştırması ve 2026 resmî maliyeti, birden fazla kurucunun bulunduğu durumlar ve bu yolun sınırları yer alıyor.
Şirket Kurmadan Marka Tescili Hukuken Mümkün mü?
Mümkündür; kanun başvuru sahibinden tacir olmasını beklemez. SMK m.3'e göre Kanunun sağladığı korumadan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ile Türkiye'de yerleşim yeri olan ya da sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler yararlanır. Bentler birbirinin alternatifidir: Türk vatandaşı olmanız tek başına yeterlidir. TÜRKPATENT (Türk Patent ve Marka Kurumu) şeklî incelemede başvurunun m.3'e uygunluğuna bakar (m.15/1); şirketiniz olup olmadığına bakmaz.
Bireysel marka başvurusu, markanın bir gerçek kişi adına, o kişinin ad, soyad ve T.C. kimlik numarasıyla yapılan başvurusu demektir. Tescil edildiğinde marka hakkı kişinin kendi malvarlığına girer; şirket sonradan kurulsa bile marka kendiliğinden şirkete geçmez, bunun için ayrı bir hukuki işlem gerekir.
Henüz kurulmamış bir şirket ise başvuru sahibi olamaz, çünkü ticaret siciline tescil edilmemiş şirket tüzel kişilik kazanmamıştır. Kuruluş işlemleri sürerken başvuru bu yüzden kurucu adına yapılır. Dernekten adi ortaklığa, yabancı başvuru sahiplerine kadar bütün başvuru sahibi türlerinin genel çerçevesi marka tescili için kimler başvurabilir rehberinde.
Şirketsiz Başvuru Kimler İçin Mantıklı?
Adın kesinleştiği ama şirketin henüz kurulmadığı her durumda mantıklıdır. İki başvuru arasındaki öncelik, başvurunun alındığı tarih, saat ve dakikaya göre belirlenir (SMK m.15/1); şirket kuruluşunu beklemek, adın bu süre boyunca korumasız dolaşması demektir. Tipik başvuru sahipleri şunlardır:
- Kuruluş öncesindeki girişimci: Ana sözleşme, ortaklık görüşmeleri ve banka işlemleri haftalar sürebilir; ad ise bu sırada ajansla, tedarikçiyle ve olası yatırımcıyla paylaşılır.
- Serbest çalışan: Danışman, eğitmen, tasarımcı ya da yazar şirket kurmayı hiç planlamıyor olabilir; kişisel adıyla özdeşleşen bir markanın kendisinde kalması bilinçli bir tercihtir.
- Ürün geliştiren kişi: Uygulama, oyun ya da ürün henüz prototip aşamasındadır, ama adı tanıtım videolarında ve ön satış sayfalarında görünmeye başlamıştır.
- Yurt dışından dönecek kişi: Türk vatandaşı olduğu için m.3 kapsamındadır; ancak yerleşim yeri yurt dışındayken TÜRKPATENT nezdinde yalnız marka veya patent vekiliyle işlem yapabilir (m.160/3).
Birden fazla kişinin emek koyduğu bir iş için şahıs adına başvuru ise kalıcı çözüm değil, şirkete giden yolda geçici bir köprüdür. Markanın sonunda kimin adına durması gerektiğini marka şahıs adına mı şirket adına mı rehberinde işletme tipine göre ele aldık.
Bireysel Başvuru İçin Neler Gerekir?
Başvuru beş adımda hazırlanır ve başvuru sahibinin kişi ya da şirket olmasına göre değişmez; değişen yalnız kimlik bilgisidir:
- Ön araştırma: Adın aynı ve benzer markalarla çakışıp çakışmadığı yazılış, okunuş ve anlam yönünden kontrol edilir.
- Kimlik ve iletişim bilgileri: Ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve tebligata elverişli adres, nüfus kaydıyla birebir aynı yazımla girilir.
- Marka örneği: Kelime markası, logo ya da ikisinin birleşimi seçilir; başvurudan sonra yalnız imla ve açık maddi hatalar düzeltilebilir, örnek değiştirilemez (m.11/6).
- Mal ve hizmet listesi: Nice sınıflarına göre, kurulacak şirketin yapacağı işi de kapsayacak biçimde yazılır.
- Başvuru ve ücret: Başvuru EPATS üzerinden e-Devlet girişi ve elektronik ya da mobil imzayla veya bir marka vekili aracılığıyla yapılır.
TÜRKPATENT 2026 marka işlem ücretleri tarifesine göre tek sınıflı başvuru ücreti 2.820 TL'dir (kalem 02.01.01); tescil aşamasında ödenen 7.010 TL'lik tescil ücretiyle (02.01.03) birlikte tek sınıflı bir dosyanın resmî toplamı 9.830 TL olur. Tarife, başvuru sahibinin kişi ya da şirket olmasına göre ayrı tutar öngörmez. Güncel tutarlar işlem öncesinde TÜRKPATENT tarifesinden kontrol edilmelidir; tarife her yıl güncellenir. Belgelerin ayrıntılı dökümü marka tescili için gerekli belgeler yazısında. Başvuruyu kendiniz yapmak yerine bireysel marka tescili sürecini bir marka vekiline bırakırsanız resmî ücretler aynı kalır, vekil hizmet bedeli ayrıca eklenir.
Şirket Kurulunca Marka İçin Hangi Seçenekler Var?
Üç seçenek vardır: markayı şirkete devretmek, markayı kendinizde tutup şirkete lisans vermek ya da hiçbir şey yapmamak. İlk ikisi hukuken düzenli yollardır; üçüncüsü en sık görülen ama en riskli durumdur.
| Ölçüt | 1. Şirkete devir | 2. Kurucuda kalır, şirkete lisans | 3. Hiçbir şey yapmamak |
|---|---|---|---|
| Markanın sahibi | Şirket | Kurucu | Kurucu |
| Şekil şartı | Yazılı ve noter onaylı devir sözleşmesi (SMK m.148/4) | Yazılı lisans sözleşmesi (m.148/4, m.24) | Yok; şirketin hangi hakla kullandığı belirsiz kalır |
| Sicil kaydı ve 2026 resmî ücreti | Devir kaydı, 02.01.06 — 5.960 TL | Lisans kaydı, 02.01.09 — 9.870 TL | Kayıt yok |
| Kayıt yapılmazsa | Devir iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (m.148/5) | Lisans iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (m.148/5) | Şirketin elinde ileri sürebileceği bir işlem yoktur |
| Beş yıllık kullanım şartı | Şirket markayı sahibi olarak kullanır | Lisans alanın kullanımı marka sahibinin kullanımı sayılır (m.9/3) | İzin belgelenmediği için kullanımın sahibe bağlanması tartışmalı hâle gelebilir |
| Ortak ve yatırımcı gözüyle | Beklenen yapı | Açıklanması ve sözleşmeyle güvenceye alınması gereken yapı | Düzeltilmesi istenen boşluk |
| Uygun olduğu durum | Ortaklı şirket, yatırım ya da franchise planı | Tek kurucu, kişisel ad markası, markayı şirket risklerinden ayrı tutma isteği | Uygun durum yok; geçici olsa bile yazılı izin verin |
Seçenek 1: Markayı şirkete devretmek
Devir, markanın sahipliğinin kurucudan şirkete geçmesi demektir. SMK m.148/4'e göre devir sözleşmesinin geçerliliği noter onayına bağlıdır; onaysız sözleşme markayı devretmez. Devir, taraflardan birinin talebi ve ücretin ödenmesiyle sicile kaydedilir ve Bültende yayımlanır (m.148/5). m.148/8 bu hükümleri başvurulara da uyguladığı için tescili beklemek gerekmez: başvuru aşamasındaki marka da şirkete devredilebilir. Başvuru sahibini düzeltme talebiyle değiştirmek ise mümkün değildir; bunun tek yolu devirdir.
Sözleşmeden sicil kaydına kadar adımları marka devri nasıl yapılır rehberinde anlattık; sözleşme ve kayıt işlemini tek dosyada yürütmek isterseniz markanın şirkete devri hizmet sayfasına bakabilirsiniz.
Kuruluşta ya da sermaye artırımında markanın şirkete ayni sermaye olarak konulması da gündeme gelebilir. TÜRKPATENT tarifesi bu tür işlemleri birleşme ve bölünmeyle birlikte yapısal değişiklik kalemi altında sayar (02.01.07 — 4.360 TL). Ayni sermaye şirketler hukukunun kendi kurallarına tabi olduğundan bu yolu kuruluş işlemlerini yürüten mali müşavirinizle birlikte değerlendirin.
Seçenek 2: Marka sizde kalır, şirkete lisans verilir
Lisans, mülkiyet kurucuda kalırken şirkete markayı kullanma izni verilmesi demektir. SMK m.24'e göre lisans inhisari ya da inhisari olmayan şekilde verilebilir; sözleşmede aksi yazılmamışsa inhisari değildir ve lisans alan şirket, aksi kararlaştırılmadıkça alt lisans veremez. Lisans veren de lisans alanın mal ve hizmetlerinin kalitesini güvenceye alacak önlemleri alır.
Bu modelin en önemli sonucu kullanım şartıyla ilgilidir: şirketin markayı izinle kullanması, marka sahibinin kullanımı sayılır (m.9/3). Sözleşmenin asgari maddelerini marka lisans sözleşmesi rehberinde ele aldık. Lisans bedeli alınıp alınmayacağı ve bunun vergisel sonuçları işletmeye özgüdür; bu kararı mali müşavirinize danışarak verin.
Seçenek 3: Hiçbir şey yapmamak
Uygulamada en sık rastlanan tablo budur: marka kurucu adına tescillidir, şirket markayı yıllarca kullanır, ama aradaki ilişki hiçbir belgeye dökülmemiştir. Kısa vadede sorun çıkmaz. Sorun ortak ayrılığı, yatırım turu, şirket satışı ya da kurucunun vefatı gibi bir olayda ortaya çıkar; şirket o anda kullandığı markanın sahibi değil, yalnız fiilî kullanıcısıdır. Marka kurucunun kişisel malvarlığının parçası olduğundan kurucunun alacaklıları tarafından haczedilebilir ve vefatında mirasçılarına geçer (m.148/1).
Kurucu Birden Fazlaysa Marka Kimin Adına Başvurulmalı?
İki yol vardır ve ikisi de yazılı bir anlaşmayla tamamlanmalıdır. Birinci yol, başvuruyu kuruculardan birinin adına yapmak ve şirket kurulduğunda markanın şirkete devredileceğini kurucular arasında yazılı olarak kayda geçirmektir. İkinci yol, kurucuların birlikte başvurmasıdır.
Birlikte başvuruda marka paylı olarak sahiplenilir. Vekil atanmamışsa Kurum nezdindeki işlemleri, geri çekme ve vazgeçme talepleri hariç, ortak temsilci yürütür; ortak temsilci belirtilmemişse başvuru formunda adı geçen ilk kişi ortak temsilci sayılır (SMK m.147/1). Paydaşlardan biri payını üçüncü kişiye satarsa diğerlerinin önalım hakkı vardır (m.148/3). Şirket kurulduğunda devir sözleşmesini bütün paydaşların imzalaması gerekir; o arada ortaklardan biri ayrılmışsa bu imza bir pazarlık konusuna dönüşebilir.
Pratik kural şudur: hangi yol seçilirse seçilsin, kurucular anlaşmasına markanın şirkete ne zaman devredileceği, masrafı kimin karşılayacağı ve kuruluş gerçekleşmezse markanın kime kalacağı yazılmalıdır.
Şirket Kurmadan Başvurunun Sınırları ve Riskleri Nelerdir?
Faaliyet şartı olmaması, sınırsız başvuru serbestisi anlamına gelmez. Şirket kurmadan marka tescili yaparken beş noktayı hesaba katın:
- Kötüniyet: Gerçek bir iş planı olmadan, başkasının kullandığı adları satmak ya da rakibi engellemek için yapılan başvurular itiraz üzerine reddedilir (SMK m.6/9); tescil edilmiş olsa bile mahkemeden hükümsüzlüğü istenebilir (m.25).
- Kullanım şartı: Tescilden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan marka, talep üzerine TÜRKPATENT tarafından iptal edilebilir (m.9, m.26). Şirket hiç kurulmaz ve marka kullanılmazsa koruma bu yolla kaybedilebilir.
- Kişisel malvarlığı: Şahıs adına marka kişinin borçlarına ve mirasına bağlıdır; şirket büyüdükçe bu bağ şirket için de bir risk hâline gelir.
- Kayıtsız işlemler: Devir ya da lisans yalnız taraflar arasında yazılı kalırsa, sicile güvenerek işlem yapan iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (m.148/5).
- Muhasebe ve vergi: Kurucu adına alınan markanın masraflarının şirkete yansıtılması, devir bedeli ve lisans bedeli muhasebe ve vergi sonuçları doğurabilir; bunları mali müşavirinize danışın.
Sonuç
- Şirket kurmadan marka tescili mümkündür; SMK m.3 şirket, vergi kaydı ya da faaliyet şartı aramaz.
- Kuruluşu beklemeyin: başvuru kurucu adına yapılır, öncelik tarihi o anda doğar.
- Şirket kurulunca markayı noter onaylı sözleşmeyle devredin (5.960 TL kayıt) ya da yazılı lisans verin (9.870 TL kayıt); hiçbir şey yapmamak en riskli seçenektir.
- Birden fazla kurucu varsa markanın şirkete devrini kurucular anlaşmasına yazın.
- Kötüniyetli başvuru yasağı ve beş yıllık kullanım şartı, şahıs adına markalarda da aynen geçerlidir.
Markanızı şirket kurulmadan güvenceye almak ister misiniz?
Webx, TÜRKPATENT nezdinde yetkili marka vekilleriyle çalışarak kurucu adına başvuruyu, sınıf ve liste kurgusunu ve şirket kurulduğunda devir ya da lisans kaydını tek dosyada planlar. Marka adınızı, kurucu yapınızı ve şirket kuruluş takviminizi iletişim sayfamızdan paylaşın; başvuru sahibini ve şirkete geçiş yolunu başvurudan önce birlikte netleştirelim.
