Markanızı içeren alan adını başkası aldıysa, alan adını geri istemenin yolu önce uzantıya bağlıdır. .com, .net gibi genel uzantılarda alan adı uyuşmazlığı ICANN'in Tek Tip Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP) ile, .com.tr ve .tr gibi uzantılarda ise TRABİS'in uyuşmazlık çözüm mekanizmasıyla çözülür. İki yolda da benzerliği, karşı tarafın meşru bir hakkı olmadığını ve kötüniyeti ispat edersiniz; sonuç yalnızca iptal veya devirdir. Tazminat istiyorsanız mahkeme yolu gerekir.
Alan adı sahipliğinin tek başına marka hakkı doğurmadığını domain sahipliği ve marka hakkı yazısında anlattık. Bu rehber, alan adı zaten başkasındaysa izlenecek yolları ve her yolun şartlarını ele alıyor.
Önce Uzantıyı ve Kayıt Bilgilerini Belirleyin
Hangi sistemin uygulanacağını uzantı belirler. ICANN'e akredite kayıt kuruluşlarından alınan genel uzantılı alan adlarında UDRP, kayıt sözleşmesinin parçasıdır; alan adı sahibi bu sürece katılmayı kayıt sırasında kabul etmiştir. Bazı ülke kodlu uzantılar da UDRP'yi veya bir benzerini benimsemiştir. .tr uzantılarında ise İnternet Alan Adları Yönetmeliği ve ona bağlı Tebliğ uygulanır.
İlk iş, kayıt bilgilerini tarihli olarak almaktır. Genel uzantılarda ICANN'in kayıt verisi sorgulama aracı, alan adının kayıt kuruluşunu, kayıt ve bitiş tarihlerini gösterir; sahibin kimliği çoğu zaman gizlilik hizmetiyle kapalıdır. .tr alan adları için sorgu TRABİS üzerinden yapılır. Kayıt tarihini markanızın başvuru ve kullanım tarihleriyle karşılaştırmak, dosyanın gücünü baştan gösterir.
UDRP'nin Üç Şartı Nelerdir?
UDRP'de şikâyetçi üç şartın birlikte bulunduğunu ispat etmek zorundadır. Politikanın 4(a) paragrafına göre:
- Alan adı, şikâyetçinin hakkı bulunan bir marka veya hizmet markasıyla aynı ya da karıştırılacak kadar benzerdir.
- Alan adı sahibinin alan adı üzerinde bir hakkı veya meşru menfaati yoktur.
- Alan adı kötüniyetle kaydedilmiş ve kötüniyetle kullanılmaktadır.
Üçüncü şart birleşik bir koşuldur: hem kayıt anında hem kullanımda kötüniyet aranır. Bu nedenle alan adı, marka hakkınız doğmadan önce alınmışsa kayıt anındaki kötüniyeti göstermek zorlaşır.
Politikanın 4(b) paragrafı, kötüniyetin göstergelerini sınırlayıcı olmayan biçimde sayar: alan adını marka sahibine veya rakibine belgelenmiş masrafları aşan bir bedelle satmak amacıyla almak; marka sahibinin markasını alan adına yansıtmasını engellemek için almak (bu davranışın bir örüntü oluşturması şartıyla); bir rakibin işini bozmak amacıyla almak; ticari kazanç için karıştırılma yaratarak kullanıcıları kendi sitesine çekmek.
Alan adı sahibi ise 4(c) paragrafındaki durumlarla meşru menfaatini gösterebilir: uyuşmazlıktan önce iyiniyetli bir mal veya hizmet sunumunda kullanım ya da buna yönelik gösterilebilir hazırlık, o adla yaygın olarak tanınma veya ticari kazanç amacı olmadan meşru, ticari olmayan ya da dürüst kullanım.
WIPO Süreci Nasıl İşler, Ne Kadara Mal Olur?
UDRP şikâyetleri ICANN'in onayladığı sağlayıcılardan birine yapılır; en bilineni WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezidir. Şikâyet, WIPO'nun örnek şikâyet formu doldurularak e-posta ile veya çevrim içi formla gönderilir ve ücret ödenmeden işleme alınmaz.
WIPO'nun kendi açıklamasına göre süreç, usul sorunu yoksa şikâyetin WIPO'ya ulaşmasından itibaren normalde iki ay içinde tamamlanır. Alan adı sahibinin cevap süresi sürecin başlamasından itibaren 20 gündür ve otomatik 4 günlük uzatma istenebilir. Panel, olağanüstü durumlar dışında atanmasından itibaren 14 gün içinde kararını verir. Sürecin dili kural olarak kayıt sözleşmesinin dilidir; panel koşullara göre farklı dil belirleyebilir.
WIPO'nun 30 Eylül 2026'da kontrol edilen UDRP ücret tablosu:
| Alan adı sayısı | Tek panelist | Üç panelist |
|---|---|---|
| 1–5 | 1.500 USD | 4.000 USD |
| 6–10 | 2.000 USD | 5.000 USD |
| 10'dan fazla | WIPO ile belirlenir | WIPO ile belirlenir |
En çok beş alan adı ve tek panelistli dosyalar için, başlangıçtan karar bildirimine kadar bir ay hedefleyen hızlandırılmış süreç 4.000 USD'dir. Şikâyet karşı tarafa bildirilmeden geri çekilirse WIPO 100 USD, panel atanmadan önce geri çekilirse 500 USD alıkoyar; panel atandıktan sonra iade yapılmaz (1–5 alan adı için). Ücreti kural olarak şikâyetçi öder; alan adı sahibi üç panelist isterse ücret iki taraf arasında bölüşülür. Güncel tutarlar WIPO'nun ücret sayfasından kontrol edilmelidir.
Panel yalnızca alan adının devrine, iptaline veya şikâyetin reddine karar verebilir; para ya da avukatlık gideri hükmedemez. Şikâyetin kötüniyetle yapıldığı sonucuna varırsa bunu kararında "ters alan adı gaspı" (reverse domain name hijacking) olarak belirtir.
.tr Alan Adlarında Uyuşmazlık Çözüm Yolu
.tr uzantılı alan adlarında uyuşmazlık, faaliyet belgesi verilmiş uyuşmazlık çözüm hizmet sağlayıcıları (UÇHS) önünde görülür. TRABİS'in güncel listesinde üç sağlayıcı yer alıyor: Bilgi Teknolojileri ve İnternet Güvenliği Derneği (BTİDER), TOBBUYUM Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözüm Merkezi ve İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC). 7590 sayılı Kanunla alan adlarının yönetimine ilişkin yetki 2026'da Siber Güvenlik Başkanlığına devredilmiştir.
İnternet Alan Adları Yönetmeliği'nin 25. maddesi üç şartı birlikte arar: alan adının sahip olunan ya da ticarette kullanılan marka, ticaret unvanı, işletme adı veya diğer tanıtıcı işaretlerle aynı ya da benzer olması; alan adını tahsis ettirenin bu alan adıyla ilgili yasal bir hakkı ya da bağlantısının olmaması; alan adının kötü niyetle tahsis ettirilmesi veya kullanılması. UDRP'den iki önemli farkı vardır: dayanak yalnız marka değildir ve kötüniyetin kayıt ya da kullanımdan birinde bulunması yeterlidir.
Belgesiz .tr tahsislerinde "ilk gelen ilk alır" kuralı geçerlidir (Yönetmelik m.8/2); yani alan adını önce başvuranın alması tek başına hukuka aykırı değildir, uyuşmazlık yolu ancak üç şart birlikte varsa işler. Tebliğin 19. maddesi kötüniyetin göstergelerini UDRP'ye benzer biçimde sayar: alan adını hak sahibine veya rakibine belgelenmiş tahsis ve yatırım maliyetini aşan bir bedelle satmak amacıyla almak, hak sahibinin işaretini alan adında kullanmasını engellemek, ticari rakiplerin işine zarar vermek ve ticari kazanç için karışıklık yaratarak kullanıcıları yönlendirmek. Liste sınırlayıcı değildir; hakem başka durumlarda da kötüniyete karar verebilir.
Başvuruda iletişim bilgileri, alan adı, iptal ya da devir talebi, beş bin kelimeyi aşmayan gerekçe ve bütün destekleyici belgeler yer alır. Aynı konuda daha önce başka bir sağlayıcıya veya mahkemeye başvurulup başvurulmadığı da bildirilir. Aynı kişiye ait birden fazla alan adı tek başvuruda toplanabilir. Şikâyetçi tek hakem istemiş, karşı taraf üç hakemli heyet tercih etmişse aradaki ücret farkını karşı taraf öder; ödemezse uyuşmazlık tek hakemle görülür.
Tebliğ, süreci kısa sürelere bağlar. Başvuru kabul edilince alan adı dondurulur; alan adı sahibine cevap için 10 gün verilir, talep üzerine 10 güne kadar ek süre tanınabilir. Hakem veya hakem heyeti bu aşamadan sonra 15 gün içinde (gerekirse 5 gün ek süreyle) iptal, devir ya da ret kararı verir. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça süreç Türkçe yürür. Karar, taraflara tebliğden itibaren 10 iş günü içinde ihtiyati tedbir kararı bildirilmezse uygulanır. Şikâyetçi, karar bildirilene kadar aynı konuda başka bir sağlayıcıya başvuramaz ve başvuru sırasında ödenen ücret iade edilmez.
UDRP, .tr Uyuşmazlık Yolu ve Dava Karşılaştırması
| Ölçüt | UDRP | .tr uyuşmazlık yolu | Dava |
|---|---|---|---|
| Kapsam | Genel uzantılar | .tr uzantıları | Her uzantı |
| Dayanak | Marka hakkı | Marka, unvan, işletme adı | SMK, haksız rekabet |
| Kötüniyet | Kayıt ve kullanım | Tahsis veya kullanım | Tecavüz ölçütleri |
| Sonuç | İptal veya devir | İptal veya devir | Devir, tazminat, tedbir |
| Hız | Normalde 2 ay | Kısa Tebliğ süreleri | Daha uzun |
Mahkeme Yolu Ne Zaman Tercih Edilir?
SMK m.7/3-d, işaretin aynı veya benzerinin internette ticari etki yaratacak biçimde alan adı olarak, hakkı veya meşru bağlantısı olmayan biri tarafından kullanılmasını yasaklanabilir fiiller arasında sayar. Bu dayanakla Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde tecavüz davası açılabilir; tecavüzün durdurulması ve maddi ve manevi tazminat (m.149) istenebilir, ihtiyati tedbir (m.159) talep edilebilir.
Dava genellikle şu durumlarda öne çıkar: tazminat talebiniz varsa, alan adında yayımlanan içerik de ayrıca markanızı ihlal ediyorsa, kötüniyetin UDRP'nin birleşik şartını karşılamayacağı düşünülüyorsa ya da taraflar arasında sözleşme, eski ortaklık gibi başka uyuşmazlıklar varsa. Kayıt sahibinin yurt dışında olması ise tebligat ve kararın uygulanması açısından davayı zorlaştırır. Alan adı markanızla birlikte arama reklamlarında da kullanılıyorsa Google Ads'de marka kullanımı rehberimiz o tarafı anlatır.
Satın Alma Müzakeresinin Riskleri
Alan adını satın almak bazen en hızlı çözümdür, ama müzakerenin kendisi dosyayı etkiler. Kimliğinizi açık ederek ilk teklifi yapmak fiyatı yükseltebilir; aracı veya anonim kanallar bu riski azaltır.
Karşı tarafın belgelenmiş masrafları aşan bir bedel istemesi, UDRP'de ve .tr Tebliğinde sayılan kötüniyet göstergelerindendir. Bu yüzden yazışmaları eksiksiz saklayın ve haklarınızı saklı tuttuğunuzu belirtin. Ödeme yapacaksanız devrin tamamlanmasını güvenceye alan bir yöntem seçin; ödeme sonrası alan adının devredilmemesi sık rastlanan bir sorundur. Satın almanın benzer kayıtları teşvik edebileceğini, hukuki yolun ise zaman aldığını birlikte tartın; kalıpların benzerliği için kötü niyetli marka tescili yazısına da bakabilirsiniz.
Başvurudan Önce Delil Dosyası
Her iki yolda da karar dosya üzerinden verilir; bu nedenle başvurunun gücü delillerdedir.
- Kayıt verileri: Kayıt kuruluşu, kayıt tarihi ve bitiş tarihi; tarihli sorgu çıktısı.
- Sitenin içeriği: Alan adında yayımlanan sayfaların tarih görünen ekran kayıtları; satış ilanı, park sayfası, reklam bağlantıları veya rakip ürünlere yönlendirme.
- Geçmiş kayıtları: İnternet arşiv hizmetlerindeki eski görünümler; alan adının yıllar içindeki kullanımını gösterir.
- E-posta kullanımı: Alan adı üzerinden müşterilerinize sahte e-posta gönderildiyse örnekleri ve başlık bilgileri.
- Hak belgeleri: Marka tescil kayıtları, kapsam listesi, ticaret unvanı ve tanınmışlığı gösteren kullanım delilleri.
- Yazışmalar: Satış teklifleri ve bütün temaslar.
Kurgusal Örnek: Kavrak Makine
Kurgusal örnek: "Kavrak" markası sanayi makineleri için Türkiye'de tescilli olan Kavrak Makine, kavrak.com ve kavrak.com.tr alan adlarının başkası tarafından alındığını fark eder. İki alan adı iki ayrı yola tabidir.
kavrak.com, markanın tescilinden birkaç yıl sonra kaydedilmiş ve rakip makine üreticilerinin reklamlarını gösteren bir park sayfasına yönlendirilmiştir; sayfada "satılık" ibaresi de vardır. Kavrak, bu kayıtlarla WIPO'ya tek panelistli UDRP şikâyeti yapar. kavrak.com.tr ise boş bir sayfa gösterir, ancak sahibi Kavrak'a yüksek bir bedelle satış teklifi göndermiştir. Kavrak bu alan adı için TRABİS listesindeki bir UÇHS'ye başvurur; .tr sisteminde kötüniyetli tahsis tek başına yeterli olduğundan teklif yazışması dosyanın merkezine yerleşir.
Sık Yapılan Hatalar
- Uzantıya göre yolu karıştırmak. .com.tr için WIPO'ya UDRP şikâyeti yapılmaz; .tr sisteminin kendi sağlayıcıları vardır.
- Kötüniyet delili olmadan başvurmak. Yalnız benzerlik yetmez; karşı tarafın meşru kullanımı varsa şikâyet reddedilir.
- Alan adının süresinin dolmasını beklemek. Süresi biten alan adı çoğu zaman yeniden alınır ve delil sıfırlanır.
- Tazminatı UDRP'den beklemek. Panel para hükmedemez; bu talep için dava gerekir.
- Kendi alan adlarınızın süresini izlememek. .tr alan adları bir defada en az bir, en çok beş yıl için tahsis edilir; kayıt kuruluşu süre bitmeden en az üç ay önce e-postayla bildirim yapar. Bildirimin gittiği adres eski bir çalışana aitse, uyuşmazlık konusu alan adı bir gün sizin kaybettiğiniz alan adı olabilir.
Yeni bir marka veya ürün adı seçiyorsanız, alan adı ve marka araştırmasını birlikte yapmak bu uyuşmazlıkların çoğunu önler; domain ile marka tescili arasındaki fark bu planlamanın temelini anlatır. Şirket satın alırken hedef şirketin alan adlarının kimin adına kayıtlı olduğu da fikri mülkiyet durum tespitinin başlıklarındandır.
Alan adı uyuşmazlığında hangi yolun dosyanıza uyduğunu belirlemek, delilleri hazırlamak ve gerekirse davayı yürütmek için Webx'in hukuki koruma hizmeti süreci baştan sona değerlendirir; sonuç, deliller ve karar merciinin takdirine bağlıdır.
Kaynaklar
- ICANN — Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy (m.4(a) üç şart, 4(b) kötüniyet, 4(c) meşru menfaat, 4(i) sonuç, 4(k) mahkeme yolu)
- WIPO Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi — Guide to WIPO Domain Name Dispute Resolution (süreler, dil, sonuçlar)
- WIPO — Schedule of Fees under the UDRP (30.09.2026 kontrol)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — İnternet Alan Adları Yönetmeliği (m.8, 23, 25, 27, 28)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — İnternet Alan Adları Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması Tebliği (m.7, 9, 14, 15, 19)
- TRABİS — Uyuşmazlık Çözüm Hizmet Sağlayıcıları (güncel UÇHS listesi)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (m.7/3-d, 149, 159)
