Mobil uygulamalar 9. sınıfa girer. Gerekçe basittir: kullanıcı uygulamanın bir kopyasını cihazına indirir, yani ortada bir ürün vardır. 9. sınıf, indirilebilir yazılımları kapsar.
Ancak çoğu uygulama iki katmanlıdır ve ikinci katman farklı bir sınıfa düşer:
- 9. sınıf — kullanıcının indirdiği uygulama dosyası
- 42. sınıf — uygulamanın arkasındaki sunucu, bulut hizmeti, abonelikli panel
Yalnızca bir vitrin uygulamasıysa 9 yeterlidir. Arkasında bir servis çalışıyorsa ve gelir oradan geliyorsa 42 de gereklidir.
Uygulama Tipine Göre Sınıf Haritası
| Uygulama tipi | Esas sınıf | Sık eklenen |
|---|---|---|
| Araç/yardımcı uygulama (offline çalışan) | 9 | — |
| Abonelikli servis uygulaması (SaaS istemcisi) | 9 + 42 | 35 (satış varsa) |
| Oyun | 9 | 41 (çevrimiçi oyun hizmeti), 35 (oyun içi satış) |
| E-ticaret / alışveriş uygulaması | 9 + 35 | 42 |
| Sosyal ağ / mesajlaşma | 9 + 38 | 42, 45 |
| Eğitim uygulaması | 9 + 41 | 42 |
| Sağlık / fitness takip | 9 + 44 | 42 |
| Finans / ödeme uygulaması | 9 + 36 | 42 |
| Yemek siparişi / rezervasyon | 9 + 43 veya 35 | 42 |
| Harita, navigasyon, ulaşım | 9 + 39 | 42 |
9 mu, 42 mi? Pratik Test
Şu soruyu sorun: kullanıcı bir şey indiriyor mu?
- İndiriyorsa → 9. sınıf gerekir.
- Yalnızca tarayıcıdan erişiyorsa → 42. sınıf yeterlidir, 9 gereksizdir.
- Hem uygulama hem web paneli varsa → ikisi birlikte anlamlıdır.
Gereksiz sınıf almanın bedeli vardır: tescil tarihinden itibaren beş yıl boyunca ciddi biçimde kullanılmayan sınıflar iptal talebine açıktır (SMK m.26). Yalnızca web tabanlı bir üründe 9. sınıf almak bu riski üretir.
9/42 ayrımının tam çerçevesi: Yazılım Hangi Marka Sınıfına Girer?
Uygulama Ekonomisine Özgü Riskler
1. Mağaza şikâyet mekanizmaları
Bu, uygulama geliştiricileri için en somut risktir. App Store ve Google Play, marka hakkı ihlali bildirimleri üzerine uygulamaları yayından kaldırabilir.
Kritik nokta şudur: uygulamayı önce yayınlamış olmak sizi korumaz. Adınızı tescil ettirmediyseniz ve bir başkası aynı adı tescil ettirirse, şikâyet yoluyla uygulamanızın kaldırılmasını talep edebilir. Yıllarca yatırım yapılmış bir kullanıcı tabanı bu şekilde kaybedilebilir.
2. Tanımlayıcı adlar
Uygulama adları sıklıkla işlevi doğrudan anlatır: "Fatura Takip", "Kalori Sayacı", "Hızlı Not". Bu tür adlar tanımlayıcılık gerekçesiyle reddedilebilir ve reddedilmese bile korunması zayıf markalardır — rakipleriniz benzer adları serbestçe kullanabilir.
"App", "Mobile", "Go", "Pro", "Plus" gibi ekler de ayırt edicilik katmaz; benzerlik değerlendirmesinde çıkarılır.
3. Uygulama adı ile şirket adı ayrımı
Uygulama ekonomisinde pazar değeri neredeyse her zaman uygulamanın adındadır, şirketin değil. Bütçe sınırlıysa önceliği kullanıcının aradığı, indirdiği ve tavsiye ettiği ada verin.
4. İkon ve arayüz
Uygulama ikonu ayırt edici nitelik taşıyorsa şekil markası olarak tescil edilebilir. Arayüz tasarımı ise kural olarak tasarım tescilinin konusudur. İkisinin farkı: Marka mı Patent mi? Tasarım ve Faydalı Model Farkları
Yatırım Öncesi Tescil
Yatırımcı görüşmelerinde fikri mülkiyet portföyü standart bir inceleme kalemidir. Ürün adının tescilsiz olması, due diligence sürecinde risk olarak kaydedilir.
Ayrıca uygulama adının alan adıyla birlikte düşünülmesi gerekir; alan adına sahip olmak marka hakkı vermez: Domain Sahibi Marka Hakkı Kazanır mı?
Uluslararası Boyut
Uygulamalar doğası gereği sınır tanımaz ama marka koruması ülke bazlıdır. Türkiye'deki tesciliniz başka ülkelerde geçerli değildir. Hedef pazarlarınız belliyse Madrid Protokolü üzerinden çoklu ülke başvurusu değerlendirilebilir: Uluslararası Marka Tescili ve Madrid Protokolü
Başvurudan Önce
9 ve 42. sınıflar Türkiye'de yoğun başvuru alan sınıflardır. Uygulama adınızı seçtiğiniz sınıflarda kontrol etmek, hem ret hem mağaza şikâyeti riskini önceden gösterir.
Kapsamınızı Belirleyelim
Uygulamanızın mimarisini ve gelir modelini paylaşın; marka tescil ekibimiz 9/42 dengesini ve ek sınıf ihtiyacını çıkarsın.